Çaç qoyuş aditi

0
738 ret oqıldı

Uyğur ayalliri qedimidin tartip, pakiz juyunup jürüşkä, çeçiniŋ gšzälligigä alahidä ähmiyät berip kälgän. Çeçini җigdä yelimi, tuhum, navat, hosma, siyadan qatarliq paydiliq närsilär bilän asriğan. Hanim-qizlirimiz üçün uzun çaç gšzällikniŋ bälgüsi bolup hesaplinidu. Hälqimizdä turmuşqa çiqmiğan qizlarniŋ çeçi 15, 17, 21 hätta 41 danä qilip šrülidu. Şundaqla peşanisidä kokula çeçi bolidu. Toy qilğandin keyin qiz yaki çokanniŋ çeçi ikki täripigä qayrilidu. Çaçni җüp šrüş qizniŋ yatliq bolğanliğiniŋ ipadisidur. Yoldişidin ayrilğan yaş ayallar yaŋaq sekiläk qoyuş bilän billä çeçini 5, 7, 9 … danä qilip šrüvalidu. Bu tulluqniŋ bälgüsi bolup hesaplinidu. Yaşanğan yaki nävrilik bolğan ayallar uzun çeçini ikki qilip šrüp, çaçtäŋgä bilän җüplävalidu.
Ayallirimizniŋ çaç qoyuşida ayrim pärhizlärmu bar. Yäni «Çaç qançä uzun bolsa, bähitmu kšp bolidu» däp hesaplaydu vä çüşkän çaçlarniŋ härgiz çäylinişigä yol qoymaydu. Şundaqla hanim-qizlar çeçini asanliqçä käsmäydu. Ägär şundaq haҗätmänlik tuğulsa, hasan-hüsän çiqqanda palta bilän çapidiğan bolğan. Şuniŋ bilän billä hälqimizdä «Çaçni quruq tarisa, quruq sšz-çšçäkkä qalidu» degän etiqatmu bar. «Һäptiniŋ üçinçi küni tarisa, yoldişiğa hovup tuğulidu», «tšrtinçi küni tarisa, jiraqtiki tuqqini bilän kšrüşälmäydu» degän adätlärmu şäkillängän. Şuŋlaşqimu uyğur ayalliri häptiniŋ düşänbä vä җümä künliri çaç tariğanni ävzäl kšridu. Çaçni kün nuri çüşkän җayda taraş män°iy qilinğan. Çaç yantu ayrilsa, baqiğa barğanda bu duniyada qilğan işliri adil ayrilmaydu däp qariğan.
Ayal çeçiniŋ päqät uniŋ gšzälliginila aşurup qalmastin, u väkillik qilidiğan millätniŋ mälum bir tarihiy dävirdiki mädäniyitini äkis ättüridiğanliği häqqidä untumasliğimiz keräk. Şuŋlaşqimu uyğur hanim-qizliriniŋ bu mäsiligä üzä qarimiğini ävzäl.
Şinҗaŋ häliq radiostantsiyasi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ