On toqquz baliniŋ anisi

0
318 ret oqıldı

Sabiräm ÄNVÄROVA, «Uyğur avazi»/ Dilbirim aniniŋ ismini jutdaşliri alahidä hšrmät-ehtiram bilän tilğa alidu. Çünki u bir ämäs, on ämäs, on toqquz baliniŋ anisi. Dilbirim Şavdunova 1939-jili duniyağa kelip, Avat ottura mäktivini tamamliğan. Baliliq dävri qiyin jillarğa toğra kelip, kiçigidin ämgäk bilän tavlinip šsidu. 1958-jili, yäni 19 yeşida, turmuşqa çiqidu. Yättä bala sšyüp, bağriğa basidu. Biraq, «yazmiştin ozmiş yoq» demäkçi, täğdirniŋ qismiti bilän yoldişi ätigän alämdin štidu. Şu bir qiyin zamanlarda ana 7 balisi bilän tul qalidu. Bügünki zamanniŋ bäzibir qiz-kelinliridäk baliliridin baş tartmaydu, äksiçä، häm ana, häm ata boluşqa tirişidu.
Täğdirniŋ yazmişini qaraŋ، şu çağlarda, 8 pärzändi bar Naman Zamanov isimliq kişi šmürlük yaridin ayrilip qalidu. Bir ailigä aniniŋ، bir ailigä atiniŋ yetişmäyvatqanliğini çüşängän tonuşliri Dilbirim ana bilän Naman atiniŋ beşini qoşup qoyidu. Mana, şundaq qilip, ular 15 baliniŋ ata-anisiğa aylinidu. Dilbirim aniniŋ Gülbahar, Sahidäm, Selimäm, Raşidin, Şämşidin, Saҗidäm, Täläphan isimliq 5 qiz, 2 oğul bilän Naman atiniŋ Nurähmät, Mirzähmät, Mahiräm, Ğoҗähmät, Şayahmät, Nariman, Sahinur, Sahidäm isimliq 3 qiz 5 oğli җan-җigär qerindaşlardäk bolup ketidu. Ata-animu «seniŋ»، «meniŋ» demäy balilirini iҗil-inaqliqqa tärbiyiläydu. Keyin ular yänä Gülbadäm, Gülnazäm, Gülnaräm, Ärmidin isimliq 4 pärzänt sšyüp, bir šydä 19 balini beqip-qaqidu. Barliğini oqutup, putida däs turğuzidu.
– Qiyin bolmidi ämäs, 19 baliniŋ tamiği, kiyim-keçigi, oquşi, keräk-yariği bar degändäk… Biraq yoldişim ikkimiz şu qiyinçiliqlarni birlişip yäŋduq. Balilirimizğa jitiq, yamaq kiyim kiygüzmiduq, birdä toq, birdä aç qoymiduq. Muhimi, barliğiğa birdäk mehrimizni tšküp, çoŋ qilduq. Peşanigä yezilğini şu ohşaydu, Naman 2001-jili baqiliq boldi. Şuniŋdin beri, pärzäntlirimgä atisiniŋ yoqluğini bilindürmäslikkä tirişip kelivatimän. «ھär җapaniŋ šzigä çüşluq halaviti bar» däp konilar bekar eytmaptu. Bügün mehnitim aqlinip, balilirimniŋ dšlitidä yaşavatimän. 19 baliniŋ anisi bolğanliğimni Allaniŋ maŋa bärgän bähti däp bilimän, qizim, – däydu mehrivan ana.
Balilarniŋ äŋ çoŋi Nurähmät 67 yaşta, känҗisi Ärmidin 35 yaşta bolsa, nävriliridin äŋ çoŋi Ramil' Zamanov 45 yaşta, äŋ kiçik nävrisi Arlen 3 yaşta ekän. Çävriliriniŋ çoŋi Rasim 18 yaşta bolsa, äŋ kiçik çävrisi Al'mira tehi yeqindila duniyağa käptu. Bu künlärdä yeşi säksängä yeqinlaşqan Dilbirim aniniŋ җämi 58 nävrisi häm 58 çävrisi bar ekän.
Naman ata bilän Dilbirim ana šz vaqtida mal bilän mäşğul bolup, tirikçilik qilğan ekän. 1989-jili hšrmätlik däm elişqa çiqqan Dilbirim ana «Qähriman Ana» atiğiğa erişip, «Altun halqiğa» sazavär boldi. Äsli, uniŋğa mundaq orden-medal'niŋ yüzini taqisimu ärziydu.
Täbiitidin nazuk, bağri yumşaq, aҗiz yaritilğan ayalniŋ jürigidä qoliğa miltiq elip, җäŋgä kiridiğan oğul balidäk qährimanliq roh, sunmas iradä، muhittäk tšzüm yoşurunğan.
– Ana – uluq nam. Biraq bala tuqqan ayalniŋ barliği «ana» ämäs. Bälki, baliğa aq süt berip, mehirgä bšligän, älläyläp, tün uyqisini tšrt bšlgän, bağrini yerip çiqqan pärzändi üçün җenini berişkä täyyar turğan ayallarla «ana» däp namğa munasip. Bala – äŋ çoŋ bayliq. Meniŋ bügünki qarakšz qizlirimizğa berär aniliq mäslihitim, şu «Ana» degän uluq namğa härqaçan layiq boluŋlar, – dedi ana meniŋ bilän hoşlişivetip.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ