Kaçuŋluqlarniŋ tumaq mädäniyiti

0
172 ret oqıldı

Yarişimliq kiyim-keçäk adämniŋ çiray gšzälligini vä sirtqi duniyasini tehimu roşän gävdiländürüp turidiğan muhim vasitidur. Şuŋlaşqimu hälqimiz äzäldin baş kiyimlirini šzliriniŋ gšzällik tuyğusi, җuğrapiyalik şaraiti vä urpi-adätlirigä muvapiq tikip kiygän.
Kaçuŋluqlarniŋ baş kiyimi – kaçuŋ tumiğimu tikiliş җähättin šzgiçiligi, obrazliq mäzmuni, nusha alahidiligi, gšzäl sän°ät näpisligi bilän päriqlinidu. ‹‹Kaçuŋ sänimini›› äskä salidiğan bu baş kiyim ta bügünki küngiçä saqlinip, tağliq šlkilärdä yaşaydiğan uyğurlarniŋ qedimiy kšzqarişini, gšzällik duniyasini, turmuş-tirikçiligini äkis ättürüpla qoymay, säyahätçilik häm mädäniyät almaşturuşta milliy alahidilik süpitidä ävlattin-ävlatqa davamlişip kälmäktä.
Kaçuŋ – Yäkän nahiyäsidiki yezilarniŋ biri bolup, u Qaraqurum tağliri bilän qorşilip turidu. Yäkän däriyasi uni otturisidin kesip štidu. Kaçuŋluqlar kündilik turmuşida, bolupmu mäşräplärdä dayim egiz qarakšrpä tumaq kiyişkä adätlängän. Bu adät ularda Xİİ – Xİİİ äsirlärdila umumlaşqan. Kaçuŋ tumiği üç hil nushida bolidu. Birinçisi, egiz noğuç şäklidä qara qoziniŋ terisidin tikilidu. Egizligi 30 – 35 santimetrğiçä bolidu. İkkinçisi, aratumaq. Umu qara qoziniŋ terisidä tikilidu. Päqät egizligi 25 – 30 santimetrğa yetidu. Üçinçisi, qoyniŋ šsäk terisidin tikilidiğan salvaytumaq. Uniŋ egizligi 10 – 15 santimetr ätrapida.
Ayallar kiyidiğan kaçuŋ tumaqliriniŋ sirtqi qismi, adättä, ipäk rähttin çirayliq qilip tikilidu. Şuniŋğa qarap bu baş kiyimniŋ ärlärniŋ yaki ayallarniŋ ekänligini ayrivalğili bolidu. Kaçuŋluqlarda bu ätivaliq tumiğini sirttin kälgän äziz mehmanlarğa soğa qiliş än°änisimu moҗut.

«Täŋritağ» tori.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ