Җugiçiliq

0
158 ret oqıldı

Hälqimizdä җugiçiliqniŋ tarihi uzun. Buniŋdin 4000 jil burun Kšnçi däriyasiniŋ tšvän eqinida çarva beqilğan. Bu yärdä kšn-hromni qayta işläydiğan, aşlanğan teridin kiyim tikidiğan mähsus iş orunliri paaliyät elip barğan. Hälqimiz şähärlişip, qolhünärvänçiligi bilän җiddiy şuğullanğandin başlap җugiçiliq hüniri helila umumiylaşqan.
Uyğurlarda җugiçiliqniŋ türi kšp. Uniŋ rähtimu, räŋgimu hilmu-hil. Kasiplirimiz qoy, tülkä, bšrä, süläysin, tiyin, suğurlarniŋ teriliridin vä qama, süsär, kämçät, ältiriliridin җuga tikidu. Җugilar asasän “taşliq” häm “taşsiz” däp ikki türgä bšlünidu.
Taşliq җugilarğa mähmäl, duhava, moyit, sarja, baston, kibrikot, härhil terikä, çebärqut, çäkmän qatarliq rähtlär qaplinidu. Taşsiz җugilar terä peti aq qaldurulidu yaki qara, seriq, por, җigär räŋdä boyilidu. Ularniŋ yaqisidin tartip päş vä etäk çšrilirigä, yäŋ uçiliriğa ikki santimetr käŋliktä bir hil räŋlik ältiridin җiyäk tutulidu. Җiyäkniŋ qiriğa teridin tirnaq çoŋluğida üçbuluŋ şäkillik näqiş çiqirilidu. Taşsiz җuga asasän ton şäklidä tikilidu. Җugiçiliq bilän şuğullinidiğan hünärvänlär qayça, terä kesidiğan piçaq, ändiz, jip, jiŋnä, oymaq, gäz, şilim ohşaş saymanlarni işlitidu.
Ändi җuga tikiş җäriyani häqqidä ikki eğiz sšz. Aldi bilän terä qaynaq suğa selinip yumşitilidu. Uniŋdiki qalduq may, gšş, şilliq ätlär qirivetilgändin keyin aşlinidu. Aştin çiqqan terä ugiliniş arqiliq äylinidu. Terä siqimğa kälgidäk yumşiğanda, üzigä su pürkilip, tartişturulup, pürläşkän, qiypaş җayliri tüzilidu. Andin kerilgän halda tamğa miqlinidu. Äynä şuniŋdin keyinla terini җuga tikişkä täyyar däp hesaplaşqa bolidu.
Terini җugiğa dälläp kesiş üçün uniŋ üz täripidin ändiz qoyulup, mähsus piçaq yaki qayça paydilinilidu. Tikiş җäriyanida teriniŋ juŋi iç täripigä qaritilip, üz täripi jip-jiŋnä bilän җüpläştürülidu. Җuginiŋ teşi qaplanğandin keyin yaqa-etäkliri yšmilidu. Çoŋ yaqa yaki kämçät, qama, tülkä, ältirä yaqilar ayrim oltarğuzulidu. Җuginiŋ päş, yaqa, yäŋliriniŋ orunlaşturuluşi başqa çapanlarniŋkidin ançä päriqlinip kätmäydu.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ