Alimlar ailisi

0
207 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV,
«Uyğur avazi»

Taşkäntlik bu alimlar ailisi häqqidä maŋa gezitimizniŋ turaqliq oquğuçiliriniŋ biri Yoldaş aka Rozahunov sšzläp bärdi. Yoldaş aka äsli tügmänlik bolup, šz vaqtida Uyğur nahiyäsidä җavapkärlik hizmätlärni atqurğan. Bügün Almutidiki «Aqbulaq» mähällisidä turidu. Ötkändä Özbäkstandiki qerindaşliri bilän jutdaşlirini yoqlap qaytqan ekän, kelipla biz bilän hävärläşti.
İkkimizniŋ aldida Qazaqstanda yoruq kšrgän «HH äsirniŋ ataqliq uyğurliri» namliq kitavi turidu.
– Hatalaşmisam, Kamal Mäsütov (sürättä)häqqidä päqät moşu kitapta yezilğanğu däymän, – dedi Yoldaş aka. – İkkimiz hädä-siŋillarniŋ baliliri bolğaçqa, män uni yahşi bilimän. U mahtinişni bilmäydiğan adäm. Ötkändä Taşkäntkä berip, uniŋ bilän didarlişip käldim. Ailisidä yeŋiliqlar kšp ekän. Şularni «Uyğur avaziniŋ» oquğuçiliri bilän bšlüşküm käldi.
Kamal Mäsütov, 1952-jili Uyğur nahiyäsiniŋ Tügmän yezisida tuğulğan. 1974-jili Taşkänt Dšlät universitetiniŋ mehanika-matematika fakul'tetini tamamlap, ämgäk paaliyitini Taşkänt avtobomil' yolliri institutidin başlaptu. Bügünki kündä mäzkür bilim därgahidiki täyyarliq kursiniŋ dekani häm rektorniŋ mäslihätçisi. 1991-jili namzatliq dissertatsiya yaqliğan. İhtisat pänliriniŋ namziti, dotsent.
Räpiqisi — Minävär Rozibaqieva, käspi boyiçä buhgalter. Üç pärzändi bar.
Aldimizdiki kitaptin Kamal aka häqqidä moşundaq qisqiçä mälumat aldim. Meni çüşängän Yoldaş aka:
– Yaş çoŋ bolğansiri, bäzidä oltirip, tuğulğan jutuŋni, çoŋ bolğan koçilarni, äl-ağinilärni, jut adämlirini, jiraqtiki qerindaşlarni tola äsläydekänsän, – däp sšzini başlidi Yoldaş aka. – Moşu qetim Taşkäntkä barğanda aldi bilän Kamalniŋ šyigä çüştüm. Uniŋ arqiliq tügmänliklär bilän aqtamliqlarni taptim. Özbäkstanğa ämgigi siŋgän ihtisatçi Azat Mäŋsürov – şularniŋ biri. Jutdaşlar puhanimiz qanğiçä muŋdaştuq. Män ularğa Qazaqstandiki yeŋiliqlarni, ular maŋa šzliridiki yahşiliqlarni eytip, vaqitniŋ qandaq štüp kätkininimu tuymay qalduq. Ändi bevasitä Kamalğa kälsäm, uniŋ tärҗimihali qisqa bolğini bilän štkän šmri bir tarih. Amma uni biliveliş täs. Çünki u nahayiti kämtar. Һazirmu šzgärmäptu. Şu petiçä qaptu. Bilidiğinim, Kamal mäktäptä yahşi oqudi. Bolupmu matematika pänigä nahayiti qiziqidiğan. Uniŋ aliy bilim elişiğa šyidiki şaraiti yar bärmäy, ata-anisi qoradiki bir tal siyirini setip, uni Taşkäntkä oquşqa ävätkininimu yahşi bilimän. Tirişçanliği tüpäyli ata-anisiniŋ eqidisini aqlidi. Uniŋ pärzäntlirimu Özbäkstanğa tonulğan matematiklar ekän. Biz Taşkäntkä barğan künniŋ ätisi İspaniyadin huş hävär käldi. Çoŋ qizi Kamiläm İspaniyadiki Sant'yago de Kompotela universitetida doktoranturida oqup, doktorluq dissertatsiya yaqlaptu. Kamilämniŋ bu hoşalliğiğa ortaqlaştuq. Mäsütovlarniŋ yänä ikki pärzändi – Äzizäm bilän Şšhrätmu bu sahada çoŋ utuqlarğa qol yätküzüptu.
Balilarniŋ tunҗisi Kamiläm Taşkänt şähiridiki 50-mäktäp-gimnaziyani äla bahalarğa tamamlap, Mirzo Uluqbek namidiki Özbäkstan milliy universitetida tähsil kšrüptu. Mäzkür bilim därgahini, şundaqla magistraturinimu äla bahalarğa tamamlap, Pänlär akademiyasi yenidiki matematika institutiğa işqa orunlişip, ta bügünki küngiçä algebra näzäriyäsini tätqiqat qilip kälmäktä. 23 ilmiy ämgäkniŋ muällipi. Mäzkür saha boyiçä ammibap jurnallarda 14 maqalisi yoruq kšrgän. Çät äl ammiviy ähbarat vasitiliridä 8 maqalisi elan qiliniptu. Şundaqla kšpligän ilmiy layihilärgä iştrak qilip kelivatidu. 2011-jili bir änҗumanda «Özbäkstandiki yaş alimlar arisidiki äŋ yahşi doklad» mukapitiğa erişip, Qari Niyazov namidiki stipendiya elişqa muyässär bolidu. 2014-jili Koreyadä štkän matematiklarniŋ häliqara kongressiğa qatnişidu. Ändi mana doktorluq dissertatsiyani İspaniyadä yaqlidi.
Äzizäm fizika-matematika pänlirinŋ namziti. Һazir u Moskva şähiridiki mäktäplärniŋ biridä matematikidin däris beridu. Umu, hädisi ohşaş, ottura mäktäpni äla bahalarğa tamamlap, universitetqa grantqa qobul qilinidu. Magistraturini, aspiranturinimu äla bahalarğa pütirip, namzatliq dissertatsiya qoğdaydu.
Şšhrät bolsa, Muhämmät äl-Horäzmiy namidiki Taşkänt universitetida çoŋ oqutquçi bolup işläydu. Özi mäzkür bilim därgahiniŋ uçumkari. U ihtisat pänliriniŋ namziti. Uniŋmu mäzkür sahada qolğa kältürgän utuqliri kšp. Yättä ilmiy ämgäkniŋ muällipi.
– Qerindişimniŋ baliliri bilim izdäp barmiğan yeri qalmaptu,–däp qoşumçä qildi Yoldaş aka sšhbitimizniŋ ahirida. – Qäyärdila jürmisun, šzlirini tegi-täktini untumaptu. Şuniŋğa män qayil boldum. «Bilimlik miŋni yeŋär» degini moşu bolsa keräk.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ