Ussul şäydasi

0
263 ret oqıldı

Һärqandaq sän°ätkar üçün Uyğur teatri qutluq җay, hä, uniŋ sähnisi bolsa, äŋ muqäddäs orundur. Meniŋ teatrda işläp kelivatqinimğa 40 jilğa yeqin vaqit boptu. Moşu jillar mabaynida hälqimizgä käŋ tonulğan kšpligän mäşhur sän°ätkarlar bilän billä işläş bähtigä eriştim. Ulardin kšpligän ilğar täҗribä, maharätlärni ügändim häm, šz novitidä, ahirqi jillarda topliğan iş-täҗribämni yaş ussulçilarni tärbiyiläşkä, ügitişkä särip qilip, sän°ät sahasiğa birkişilik hässä qoşup kelivatimän.
Män bu maqalämdä teatrimizdiki «Ruhsarä» ussul ansambliniŋ yetäkçisi, baletmeyster, talantliq ussulçi İlmira Säydullaeva häqqidä tohtilip štüşni mähsät qildim.
Ahirqi 7-8 jil mabaynida män şu “Ruhsarä” ussul ansamblida bädiiy rähbär häm repetitor bolup işläş җäriyanida, İlmiraniŋ šz käspigä bolğan sadaqitini, häväs-iştiyaqini, qiziqiş-qizğinliğini yeqindin küzitip, bayqidim. Uniŋ šz işiğa näqädär juquri җavapkärlik bilän qaraydiğanliği meni qayil qildi. İlmira bilän billä işläş şunçilik qiziqarliqki, bäzidä bir künlük repetitsiya, täyyarliq işlirimizniŋ qandaq štüp kätkinini säzmäy qalimiz. U yaq adämlär bilän işläşni, til tepişişni bilidiğan mahir täşkilatçi häm talantliq baletmeyster. Muamilidä siliq-sipayä, kämtar, šzigä bäk täläpçan.
Bügünki kündä Uyğur teatrida sähniläştürülidiğan barliq ussul repertuarliriğa İ.Säydullaeva mäs°ul. Almuta estrada kolledjini tamamlap, Uyğur teatriğa işqa kälgän İ.Säydullaeva šziniŋ yaşliğiğa qarimastin, daŋliq ussulçi Һavahan Äzizovaniŋ «Һäyranä», Qazaqstanğa hizmät kšrsätkän artist, professor Gülnarä Sayitovaniŋ «Ävrişim», Rehangul Hudaybärdievaniŋ «Teräk Bostan», «Çäpbayat» muqam mäşrivi, Zohra Karimovaniŋ «Sürnäy sadasi», Tayirҗan Baratov ohşaş ussul mahirliri sähniläştürgän ussullarni mahiranä iҗra qilip, kšpçilik tamaşibinlarniŋ alqişiğa sazavär boldi.
İ.Säydullaeva Ürümçi sän°ät ansambliniŋ maharät aşuruş mäktivigä berip, bir jil davamida daŋliq ussul mahirliri Amangül Sidiq, Tursunay İvrayim, Küräş Räҗäptin milliy ussullarniŋ sehirgär sirlirini üginip qaytti. Juqurida ismi atalğan daŋliq ussulçilardin taşqiri, äl sšygän ussul mahirliri Tursungül Mämät, Mämätҗan Mämät, Gülmira Rozi, Diläräm Sidiq, Tel'man Abduqadir, Äkräm Ömär ohşaş kšpligän ussul şäydaliridin ussul tehnikisi, härikät qaidiliri, ularni qolliniş җäriyanliri, ussullarniŋ saz-muzıkiğa uyğunluği ohşaş kšpligän qir-sirlarni ügändi. Ürümçi ussul sän°ät därgahida bolğan bir jil davamida «Dolan», «Bürküt», «Qrurän gšzili», «Sähär pärisi», «Limpädä» ohşaş ussullarni qetiqinip ügändi.
Kšpligän käspiy rejisserlardin härqandaq ussulni sähniläştürüşniŋ qir-sirlirini mukämmäl šzläştürdi. İli, Turpan, Hotän, Qumul, Kuça, Lobnor, Aqsu, Qäşqär ussulliridiki bay milliy koloritlarniŋ mäzmun-mahiyitigä çšküp, ularniŋ tarihiy vä plastikiliq täräpliriniŋ tarihini iҗra qiliş tehnikisini harmay-talmay ügändi.
– Ürümçi sän°ät yurtidiki bilim vä maharät aşuruş vaqti meniŋ üçün äŋ kimmätlik vä muhim dävir boldi, – däydu İlmira Säydullaeva sšhbätara. – Ustazlirimdin bäk minnätdarmän. Mähsitim – bilidiğinimni yaşlirimizğa toluq ügitiş.
Öz käspigä çäksiz iştiyaq bağliğan ussul şäydasi, talantliq iҗraçiniŋ qiziqiş-qizğinliği bilän izgü intilişlirini teatr rähbärliri härtäräplimä qollap, qolayliq şaraitlarni yaritip bärmäktä. Nätiҗidä İlmira Säydullaeva «Ruhsarä» ussul ansambli bilän birliktä «Ana yurt» yäkkä kontsert programmisini tamaşibinlar diqqitigä havalä qilip, ularniŋ kšŋlidin çiqip, izzät- ehtiramiğa bšländi. Bu kontserttin keyin kšpçilik tamaşibin milliy teatrimiz sähnisidä yänä bir talantliq ussul yultuziniŋ parliğanliğini toluq his qilip, mämnun boldi. Kontsertta iҗra qilinğan ussullardiki ävrişimlik vä näpislik, җoşqunluq vä җasarät kšpçilikniŋ milliy roh häm ğururini yänä bir märtä oyğitip, qedimiy bay milliy sän°itimizgä degän sšygüsini aşurdi. Һazir İ.Säydullaeva teatrimizda mäyli drama äsärlärdiki, mäyli «Nava», «Ruhsarä», «Yaşliq» topliriniŋ kontsertlirida ussul nomerlirini sähniläştürgüçi baletmeyster. İlmira yaş ussulçilarniŋ täläpçan ustazi häm ğämhorçisi.
U 2010-jili Seleznev namidiki horeografiya uçiliöesiniŋ oquğuçisi Aida Gayitovaniŋ «Yurmala» festivaliğa «Çinä-tähsä» ussulini täyyarlaydu. Nätiҗidä şagirti 1-orunğa egä bolup, šzi «Luçşiy baletmeyster goda» atilip, diplom bilän mukapatlinidu. 2011-jili «Sada» ansambliniŋ çoŋ kontsert programmisiniŋ ussullirini täyyarlaydu. Şundaqla «Därvişlär», «Nur» topliriniŋ kontsert vä kliplardiki ussullarni sähniläştürüşkä qatnişidu. Һazir İ.Säydullaeva «Yaş märvayitlar» ussul studiyasidä ğunçilarni sähnigä täyyarlaş işliri bilän bänt.
İ.Säydullaeva elimiz dairisidä turaqliq štküzülüvatqan «Bile jwldız!» җumhuriyätlik kšrügigä paal qatnişip, mukapatliq orunlardin kšrünmäktä. Anisiniŋ izini besip kelivatqan oğli Emir Nurmähämätovmu balilar kšrügidä 1-orunni egilidi. Älvättä, mukapatqa erişiş asasiy mähsät ämäs. Biraq qol yätküzgän şu utuq, mukapatlarniŋ qançilik äҗir, tär tšküş bädiligä kelidiğanliğini iҗat adämliri yahşi bilidu. Şundaq ekän, ussul şäydasi, täҗribilik baletmeyster İ.Säydullaevaniŋ šz muhlislirini yänimu kšp vaqit sšyündürüp, šziniŋ şagirtliriniŋ näpis vä dilraba ussulliri arqiliq hoşalliqqa bšläp, bähirländüridiğanliğiğa işänçimiz kamil.

Rehangül HUDAYBÄRDİEVA,
Qazaqstan Җumhuriyiti Mädäniyät vä ähbarat ministrligi “Mädeniet qayratkeri” bälgüsiniŋ sahibi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ