Noruz kalendari häqqidä

0
79 ret oqıldı

Adimizat buniŋdin tähminän 3500 jil burun 12 müçäldin paydilinişni bilgän. Çaşqanni jil beşi qilip, ay beşini bahardin, yäni hämäldin (paqidin) başliğan. Jil müçälliri tšvändikiçä:
1. Muş (çaşqan). 2. Bäqär (kala) 3. Päläŋ (yolvas). 4. Härguş (toşqan). 5. Lähäŋ (beliq). 6. Mar (ilan). 7. Äspi (at). 8. Gšspi (qoy). 9. Һämdonä (maymun). 10. Murih (tohu). 11. Säk (işt). 12. Huktin (çoşqa).
Aylar namlirimu juqurida qäyt qilinğan 12 müçälgä (җänubiy yerimşar asminida 12 buruç yultuzliriğa tädbiqlängän halda) asaslinip tüzülgän. Ularniŋ namliri tšvändikiçä:
1. Bahar hämäl (paqa) eyidin başlinidu. Buniŋda qişiçä qar astida yatqan ot-çšplärniŋ qaytidin «tirilip», ünüp çiqişi šlçäm qilinidu. Jilniŋ däsläpki eyiniŋ «paqa» däp atilişiğa bahar kirişi bilän kšl-šstäŋlärdiki paqilarniŋ koruldişi säväp bolğan.
2. Sor (kala) – yär-җahandin qar kätkändin keyin sapan bilän yär ağduruşqa bolidiğan vaqit.
3. Җävzä (yaŋaq) – yaŋaq barliq däräqlärdin keyin çeçäkligäçkä, şuniŋ namida atalğan.
4. Särtan (rak) – särtan beliği kšpiyidiğan päyt.
5. Äsät (şir) – şirlarniŋ kšpiyidiğan mäzgili.
6. Soniblä (buğday) – buğday ormisi mävsümi.
7. Mizan (taraza) – küzlük kün-tün täŋşälgän vaqit.
8. Äqräp (gezändä) – adäm gezändä, nimҗan bolup, talağa çiqqusi kälmäydiğan soğ künlär.
9. Qävs (oq-ya) – quyaş ya şäklidä tšvänläp, soğ küçäygän ay.
10. Җäddi (oğlaq) – oğlaq toŋlap qalğidäk soğ bolidiğan vaqit.
11. Dälva (çeläk) – talada qalğan çeläktiki su toŋlimaydiğan vaqit.
12. Һot (beliq) – hava rayi issip, beliqlar su üstigä çiqidiğan vaqit.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ