Һelikäm kätminini taşlimidi

0
91 ret oqıldı

Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA,
«Uyğur avazi»

Panfilov nahiyäsidä yeza egiligi sahasi sür°ätlik täräqqiy ätmäktä. Täkitläş keräkki, nahiyädä štkän jili 43,4 miŋ gektar mäydanğa yeza egiligi ziraätliri terilgän edi. Uniŋ 25 785 gektarida kšmüqonaq pärviş qilindi. Nahiyä dehanliri mümkinçiliklärdin toluq paydilinip, terilğu mäydanlirini jildin-jilğa kšpäytivatidu. Biyilqi jili bolsa, nahiyä dehanliri 26 000 gektar mäydanğa kšmüqonaq terip, uni pärviş qiliş üçün etiz-eriq işlirini başlavätti. Undaq bolğini, ahirqi ikki-üç jil hava-rayi qäğişligini kšrsitip, ätiyaz künliri bäzidä yeğin-yeşinliq, bäzidä qurğaqçiliq yüz bärdidä, dehanlar helila avarigärçilikkä uçridi. Bu jili ätiyaz baldur kelip, alma-šrüklär çeçäkläşkä başlidi. Taŋ sähär talağa çiqsiŋiz, gül-giyalarniŋ huşboy hidi dimaqqa uridu. Dehanlar bu jilniŋmu hosulluq boluşini ümüt qilmaqta.

Һäqiqätänmu şundaq, tävä dehanliri biyil jildikidin helila burun qutluq kätminini mürisigä selip, etiz-eriqqa çiqti. Eriq çepip yaki tehnikisini işqa qoşup, yär haydavatqan, aşliq yaki mal ozuği üçün bedä terivatqanlar sani jildin-jilğa kšpiyivatqanliğini bayqaveliş täs ämäs. Şundaq ekän, maqalimizniŋ qährimani çoŋçiğanliq Turğan Qurbanovni ätigändä şähsiy egiligigä qaraşliq etizliğida uçrattuq.
Sšhbätdişim sämimiy, gäp-sšzliri salmaqliq, huşmuamililik bolup, šzidin kšrä jil 365 kün boyi qolidin qutluq kätminini çüşärmäydiğan yeza adämliri – dehanlar häqqidä tävrinip sšzlidi.
Uniŋ tegi-täkti çoŋçiğanliq bolup, bova-momisi Mšrdün, Märiyämhan tävädä kolhoz-sovhozlarni quruş işliri qolğa elinğanda däsläpkilärdin bolup «Çoŋ Çiğan» pahta sovhoziğa äza boldi. Mšrdün bovayniŋ egiliktä däsläpkilärdin bolup traktor ruliğa oltarğanliğini, umumän pütkül aŋliq hayatiniŋ “tšmür tulparda” štkänligini hämmä bilidu.
– Yarkänt bilän Çoŋ Çiğan arisi 7 kilometr musapä. Biz här küni qiş -yezi, issiq-soqqa qarimay, piyadä berip kelip oquduq, däp baliliq häm yaşliq çağlirini äskä aldi Turğanҗan aka. — Şu zaman baliliriniŋ, yäni meniŋ täŋtuşlirimniŋ bilim elişqa degän iştiyaqi küçlük bolğan ekän. Däriskä keçikiş yaki bir kün däristin qeliş biz üçün qilmiş qilğan bilän täŋ edi. Uniŋ üstigä u jilliri Çoŋ Çiğanda päqät uyğur sinipliri moҗut bolğaçqa, qazaq balilirimu uyğur tilida bilim alatti. Andin hämmimiz Yarkänttiki Kirov mäktividä billä oquduq. U jilliri yezida bari-yoqi 40 – 50 ailä bolidiğan. Mana şu ailiniŋ baliliri qişniŋ künliri taŋ sähär qaraŋğu, yärgä tehi yoruq çüşüp ülgärmigändä Yarkäntkä qarap yolğa çiqimiz ämäsmu. Şunda tapqan amalimizni qaraŋ. Dadilirimiz bir parçä kona räht, yaramsiz mişkaplarni jumlaqlap, maylarniŋ qalduqliriğa çilap, yağaçniŋ uçiğa mäkkäm bağlap beridu. Yezidiki çoŋ yolniŋ boyiğa jiğilimizdä, balilar novätlişip ot yeqip yolumizni yorutup maŋimiz. Birimizniŋ kšyüp tügisä, yänä birimiz tutaşturimiz.
Şundaq qilip, 1966-jili mäktäpni pütärgän T.Qurbanov Taldiqorğan şähiridiki zooveterinariya tehnikumiğa oquşqa çüşüp, uni muvappäqiyätlik tamamlap, jutiğa kelip, işqa yaşliq ğäyriti bilän kirişip kätti. U nahiyädä yaşlardin tärkip tapqan «Uçqun» mal bodaş komplekslirini täşkil qilişni qolğa elip, kolhozda mal bodaş komplekslirini quruş, näsillik mallarni bodaş işlirida näzäriyäviy bilimini ämäldä kšrsitişni bildi. Kolhoz räisi, täҗribilik täşkilatçi İvrayimҗan Qojahmetov bir sinipta billä oquğan sinipdişiğa işinip, muhim işni tapşurğanliği şuniŋdin bolsa keräk. İştin qol üzmäy Almuta zooveterinariya institutini tamamliğan qoşdiplomluq mutähhässis egilikniŋ ihtisadiy täräqqiyatiğa munasip ülüşini qoşti.
Şundaq qilip, kolhozda u baş zootehnik, kolhoz räisiniŋ orunbasari, Çoŋ Çiğan uçastkisiniŋ başliği boldi. Şiҗaätlik ämgigi munasip bahalinip, “Һšrmät Bälgüsi” ordeni bilän mukapatlandi. Kolhoz-sovhozlar tarqalğandin keyinmu täҗribilik mutähässis işsiz qalmidi. Nahiyä rähbärliri Turğan akini Panfilov nahiyälik Ekologiya vä täbiätni qoğdaş bšlümigä rähbär qilip tayinlidi. Keyiniräk nahiyädä kšmüqonaq uruqlirini yetiştüridiğan assotsiatsiyagä rähbärlik qildi. 2004-jili «Almuta vilayätlik yeza egiligi mähsulatlirini standartlaş vä sertifikatsiyaläş» AҖniŋ nahiyädiki väkili bolup işlidi vä şu yärdin hšrmätlik däm elişqa çiqti.
Yeza egiligi sahasida işläp üginip qalğan ämgäk adimi hšrmätlik däm elişqa çiqqandin keyinmu qol qoşturup oltarmidi. «Qurbanov» şähsiy dehan egiligini qurup, jutdaşlirini iş bilän täminlidi.
Biz juqurida täkitligän etizliqta hazir ailisi bilän dehançiliq qilivatidu. Şundaqla u kšmüqonaqniŋ «ZPSK», «Budan», «Moldavskaya» ohşaş nahiyägä maslaşqan, yäni ätigän pişidiğan sortlirini teriş bilän billä tavuz šstürüşnimu däsläpkilärdin bolup qolğa alğanlarniŋ biri.
Moşu yärdä keyinki tšrt-bäş jilda nahiyädä qoğun-tavuz terip, pärviş qilivatqan yänila şu Çoŋ Çiğan yezisiniŋ dehanliri ekänligini alahidä täkitläp štüş orunluq. Şuŋa bazarda “Çoŋ Çiğanniŋ qoğun-tavuzi” däp atalğan ekologiyalik җähättin taza mähsulatniŋ baziri iştik. Ata-bova mirasiğa varisliq qilip, qutluq kätminini taşlimay, jil boyi tinimsiz ämgäktin yaliqmiğan, qolliri qadaq dehanniŋ ämgigi miŋ märtä hšrmätlik iş ekänligini eytip mädhiyiläşkä häqliqmiz.
Turğan Qurbanov җämiyätlik işlarğimu paal arilişidu. Bügünki kündimu yezisida mahiyitini, ammibapliğini yoqatmiğan uyğurniŋ milliy mäşrivini җanlandurmaqta. Äҗdatlirimizdin miras bolup qalğan mäşräpniŋ qanun- qaidilirigä riayä qilğan halda, uniŋ tärbiyäviy ähmiyitini çüşändürüp kelivatqan milliy mädäniyitimizniŋ җankšyäridur.

Panfilov nahiyäsi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ