Jutdaş şairlarğa hšrmät kšrsitildi

0
37 ret oqıldı

Gšhärbüvi İSMAYİLҖANOVA,
«Uyğur avazi»

Arupҗan Җumahunov (solda) bilän Nurähmät Ähmätovlarniŋ ismi yarkäntlik oqurmänlärgila ämäs, bälki uniŋ sirtiğimu yahşi tonuş. Çünki här ikkisi poeziya janrida ünümlük iҗat qilip oqurmänlirigä yeŋi-yeŋi şeir, poema, balladilar bilän tonulup, izzät-hšrmätkä erişip kelivatidu. Şundaq ekän bu ikki şairniŋ här qaysisiniŋ hayati vä iҗadiy paaliyiti häqqidä alahidä tohtilip štüş artuqçä bolmisa keräk.
Arupҗan Җumahunov 1962-jili täğdir täqqazisi bilän başqa qerindaşlar qatarida pana izdäp tarihiy vätinimizdin Qazaqstan diyariğa kšçüp çiqip, Yarkänt şähirigä orunlaşti. Öz dävridä ilgärki Keŋäşlär İttipaqiğila ämäs, bälki çätällärgimu kšmüqonaq šstürüş bilän ataq-daŋqi taralğan bu tävädä talay zavod, fabrikilar moҗut bolup, Arupҗan şularniŋ biri – kšmüqonaq zavodiğa addiy işçi bolup kirdi. Mäzkür zavodta 40 jildin oşuq vaqit adil ämgäk qilip, hšrmätlik däm elişqa çiqti. Zavodta işligän päytliridä Arupҗan Җumahunov qoli boş bolsila uyğur, qazaq, rus tillirida yeŋidin näşir qilinğan kitaplarni oquş bilän billä šziniŋmu şeiriyätkä qabil ekänligini kšrsitişni bildi. Abay bilän Maqataev, Puşkin häm Eseninniŋ şeirlirini qiziqip oqup, šzi yaqturğan şeirlarni säpdaşliriğa ipadilik oqup berätti. Һärhil millät väkilliridin tärkip tapqan zavod işçiliri Arupҗan Җumahunovni bu hislitigä bola «Naş poet» däp ataşatti vä alahidä hšrmät-ehtiram bildürätti.
Arupҗan Җumahunov jutdişi, ğäzälhan şair Helil Һämraevniŋ şeirlirinimu çoŋ häväs bilän oqup, uniŋğa şagirt bolup dayim yenidin tepildi. Bir küni u nahiyälik «Yeŋilik avazi» (hazirqi «Yarkänt täväsi») gezitidä ustaz, dehan şair Helil Һämraevniŋ 50 yaşliq tävälludi haripisida berilgän şeirlar türkümini oqup çiqtidä, därhal zavod rähbirigä sšyümlük şair bilän uçrişiş štküzüş täklivini bärdi. Zavod mämuriyitiniŋ qollap-quvätlişi bilän štkän käçtä ğäzälhan şair Helil Һämra bilän häväskar Arupҗan Җumahunovmu šz iҗadidin şeir oqup, kšpçilikniŋ diqqitini җälip qildi.
Mana şuniŋdin beri şairniŋ nahiyälik, җumhuriyätlik gezitlarda härhil mavzularda oqurmänlärgä beğişlanğan şeirliri besilip, tonuluşqa başlidi. Nahiyädä atap štülivatqan ädäbiy käçlär bilän muşairälärgä täklip qilinip, mukapatliq orunlarğa qol yätküzdi. Sšzimiz quruq bolmasliği üçün nahiyälik gezitniŋ näşir qilinliğininiŋ 70-80-90 jilliğidiki muşairädä «Qämbäğällär avazi», uni täşkil qilğan uyğur hälqiniŋ munävvär pärzändi, җämiyät vä dšlät ärbabi A. Rozibaqiev häqqidä yazğan şeiri üçün birinçi orunğa erişkänligini äsläp štkümiz kelidu. Şu vaqittiki nahiyä hakimi Ermek Kelemseyit uniŋğa mähsus mukapitini tapşurğanliğimu alahidä diqqätkä sazavärdur.
Ändi şairniŋ hayatidiki äŋ çoŋ vaqiä 2016-jili yeşi yätmiş bäşkä tolğanda yüz bärdi. Eniğiraği Almutidiki «Mir» näşriyatidin uniŋ «Ömrümniŋ davami» namliq däsläpki kitavi yoruq kšrdi. On tšrt basma tavaq häҗimdiki şeirlar, häҗviylär, mäsällär, ballada vä dastanlardin tärkip tapqan kitapqa muhärrirlik qilğan ismi kšpçilikkä tonulğan qäläm sahibi Abliz Һezim: “İlgiri «Panfilov nahiyäsidä qançä şair bar?” däp sorisa, birla Nurähmät Ähmätov bar, däp җavap berättim. Һazir bolsa “Nurähmät Ähmätovtin başqa yänä bir peşqädämlär qatarida kelivatqan Arupҗan Җumahunov degän qälämdişimiz bar” däp işäşlik eytalaymän»,– däp uniŋ iҗadiyitigä juquri baha bärgän edi. Һäqiqätänmu dostluq, qerindaşliq, adämgärçilik, bähit-saadät, Vätän, vätänpärvärlik mavzuliriğa muraҗiät qilivatqan şair säksängä taqap qalsimu, ta bügüngiçä qälimini taşlimay ünümlük iҗat qilmaqta.
Nurähmät Ähmätovmu huddi qälämdişi ohşaşla tarihiy vätinimizdin ata-anisi bilän Qazaqstan diyariğa kšçüp çiqidu vä uniŋ baliliq vä šsmürlük dävri Yarkänt täväsidä štidu. Däsläp Pänҗim yezisidiki Rozibaqiev namidiki ottura mäktäptä, andin Yarkänt şähirigä kšçüp kelişi bilän S.Kirov (hazirqi Helil Һämraev) namidiki mäktäptä tähsil kšridu. Taşkänt şähiridiki SAGUniŋ şäriq fakul'tetini 1974-jili muvappäqiyätlik tamamliğan u ämgäk paaliyitini Çoŋ Çiğan ottura mäktividä muällimliktin başlap, andin nahiyälik gezitta muhbir, bšlüm başliği, muhärrirniŋ orunbasari hizmätlirini atqurdi. Җumhuriyätlik «Uyğur avazi» gezitida uzun jillar mabaynida Panfilov nahiyäsi boyiçä šz muhbiri bolup işläp, hšrmätlik däm elişqa çiqqan talantliq jurnalist, şair Nurähmät Ähmätov jurnalistika bilän şeriyätni bir-biridin bšlmäy, qatar elip maŋdi. Җumhuriyätlik gezittä nahiyäniŋ ämgäkçan adämliri, ularniŋ täğdiri, turmuş tirikçiligi, qol yätküzivatqan utuq-muvappäqiyätlirini ustiliq bilän yorutti. Öz iҗadida ana jut, vätänpärvärlik, millätlärara dostluq, häqqidä küyligän şair rubaiylar bilän billä balilar mavzusiğimu muraҗiät qilişni bildi. Bolupmu uniŋ şeirliri härhil jillarda näşirdin çiqqan «Väsiyät» «Ana jutqa muhabbät», «Bahar nahşiliri», «Bulaqlar» ohşaş şeiriy toplamlarda yoruq kšrdi. Ändi şairniŋ «Yahşiliq istäymän», «Därdiŋ bilän yaşaymän», «Räŋmu-räŋ aläm» namliq kitapliri keyinki jillarda näşirdin çiqti.
Moşu yärdä istedatliq şair Nurähmät Ähmätovniŋ qälimigä mänsüp şeirlarniŋ gezit-jurnallarda turaqliq besilip, oqurmänlär täripidin zor qiziqiş päyda qilivatqanliğini alahidä täkitläş lazim.
Һär ikki şair – milliy mäktäplär bilän pedagogika kolledjidiki uyğur tili vä däbiyati bšlümidä tähsil kšrüvatqan studentlarniŋ hšrmätlik mehmini. Mundaq baş qoşuşlarda ular qedimiy uyğur tili vä ädäbiyati häqqidä sšzläp harmaydu. Uyğur tiliniŋ štmüşi, bügünki vä keläçigi häqqidä eytip, šskiläŋ ävlatqa muqäddäs ana tiliniŋ qudriti häqqidä eytip beridu.
Ötkän җümä küni Yarkänt şähiridiki «İli» kafesida şairlarniŋ muhlisliri baş qoşti. Äkvärҗan İsmayilҗanovniŋ riyasätçiligidä štkän käçtä jutdaşlar bilän jiraq-yeqindin kälgän mehmanlar җäm boluşti. Җümlidin Rossiyaniŋ Sankt Peterburg şähiridä istiqamät qilidiğan Һämraҗan Amraq, «Aziya bügün» gezitiniŋ muhärriri baş Taşgül Һeziyarova, Panfilov nahiyäsiniŋ Pähriy grajdanliri Şerip Rähmidinov, Ayimqiz Kärimova, Roza Nadirova, Nurbanum Kulinova, jigitbaşliri Azat İskändärov, Taşmähämmät Mämläkov, җämiyätlik işlarniŋ aktivisti Abdusalam Aliev vä başqilar sšz elip jutdaş şairlarniŋ şähsiy hayatiğa vä iҗadiyitigä utuq tilidi. Ayrim natiqlar här ikki şairniŋ şeirliridin bir qançisini yadqa oqup bärdi.
Novättä sšzgä çiqqan «Beybitşilik älemi» häliqara qazaq iҗadiy birläşmisiniŋ Panfilov nahiyäsi boyiçä väkili Sübhidin Mäŋsürov şairlarğa birläşmä täsis qilğan «Şolohov» namidiki medal'ni täntänilik türdä tapşurdi. İҗadiy käç ahiri Mähsim Äzizov, İliyas Saqiev, Adilҗan Niyazov bilän Saniyäm Baqieva, Abdureşit Һoşurov, İmärҗan Yüsüpov, Oğläm Tayirovaniŋ şairlarniŋ şeirliriğa iҗat qilinğan vä bir jürüşlük İli häliq nahşiliridin, «Sahinur» ussulçilar ansambliniŋ ussulliridin tärkip tapqan kontsertliq programmiğa ulaşti. Öz novitidä Qazaqstan Yazğuçilar ittipaqiniŋ äzasi, ustaz Molutҗan Tohtahunov bilän şairlarni ustaz tutqan Şämsimähämmät Niyazov, Ablekim Damollaev, Äkvärҗan İsmayilҗanov, Nurzat Һämraev muälliplärniŋ vä šzliri iҗat qilğan şeirlarni oqup bärdi. Ahirida käç qährimanliri sšz elip, siyasi qurimiğan şeirlirini oqup bärgäç, käç uyuşturğuçiliri bilän muhlisliriğa minnätdarliğini bildürdi.

Panfilov nahiyäsi.
Zuhridin MÄҢSÜROV çüşärgän sürät.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ