Bemänaliqqa yol qoymayli

0
57 ret oqıldı

Yoşuridiğini yoqki, keyinki vaqitlarda җämiyitimizdä baş-kšzini qara çümbäldä orap, keläŋsiz yubka-kšynäklärni kiyidiğan hanim-qizlar, hätta gšdäk-qizçaqlar päyda boldi. Ularniŋ pikriçä, äynä şundaq kiyinsä, diniy etiqati çiŋ, pak, täqvadar, häqiqiy musulman bolarmiş. Çüşängän adämgä qara kšynäk kiyiş, qara çümbäl artiş – äräp ayalliriniŋ turuşluq җayiniŋ täbiiy muhitiğa maslaşturulğan kiyiniş aditi. Şuŋlaşqimu uyğur hanim-qizliri bu hildiki keläŋsiz, kšrümsiz kiyimlär arqiliq täqvadarliqni, diniy etiqatini ipadilimäy, yarişimliq, sipta, normal kiyinip, çirayliq yağliq-şarflarni artip jürsimu bolidiğu! Gšzäl, latapätlik, mäptunkar boluş – qiz-ayallirimizniŋ bähti vä iptihari. Bu härgizmu şärm-haya bilän ädäp-ählaqni bir çätkä qayrip qoyup, mäydisi, qoltuği oçuq kšynäk, qisqa yubka, hesiptäk tar iştan kiyiş degänlik ämäs. Milliy än°änilirimizgä, urpi-aditimizgä mas kelidiğandäk kiyiniş arqiliqmu gšzällikni saqlap qalğili boliduğu!
İslam dini uyğurlar arisida tarqalğandin keyin äҗdatlirimiz büyük İpäk yoli arqiliq Evropa vä Aziya ällirigä berip soda-setiq bilän şuğullanğanlar, Bombey, İslamabad, Bağdat, Dämäşq, Qahirä, Sämärqänt, Änҗan qatarliq şähärlärdä bilim alğanlar, Mäkkä, Mädinigä häҗ-tavap qilğili barğanlar härgiz äräp stilida kiyinmigän häm uniŋğa hotun-qizlirinimu mäjburlimiğan. Yäni dininiŋ šzgirişidin qät°iy näzär, ärlär çäkminini, mata tambilini, dopisini taşlimiğan. Ayallarmu şahi romal üstigä çimän dopa vä başqa türlük tumaqlarni, ätläs, duhavidin kšynäk vä iştanlarni kiyişni davamlaşturup kälgän. Şu zamanlarda ihtisadiy şaraiti yar bärgän adämlär җahan kezip, täräqqiy ätkän ällärdiki memarçiliqqa, tibabätçilikkä, hünär-tehnikiğa vä başqa sahalarğa ait yeŋiliqlarni üginip, šz jutliriniŋ güllinişigä tšhpä qoşqan bolsimu, milliy kimligidin härgiz vaz käçmigän.
Öz vaqtida diniy җähättin savati yoq sopi-işanlar qiz-ayallarni päs kšrüp, ularni bilim vä tärbiyä eliş pursitidin ayriğan. Җul-җul җändä kiyip, çaç-saqallirini šstürüp, kişilärni vä šzlirini hurapiyliqqa, nadanliqqa mähküm qilip, hälqimizni iҗtimaiy, ihtisadiy täräqqiyattin çekindürüp, haru-zarliqta, aç-yaliŋaçliqta qoyğan. Yäni milliy mädäniyitimizni väyran qilişqa җan-җähli bilän urunğan. Bu härikätliri bilän duniyadiki adämlärni toğra yolğa başlaydiğan äŋ pak islam dininiŋ abroy-inavitini däpsändä qilğan. Äynä şundaq җahalätlik zamanlardimu häliqpärvär, märipätpärvär šlima-şairlirimiz bu hildiki illätlärgä taqabil turidiğan şeir-dastanlarni yazğan. Sän°ätkar-hapizlirimiz nami alämgä mäşhür « On ikki muqamni», häliq nahşa-qoşaqliri bilän dastanlirini yaritip, ävlattin-ävlatqa qaldurup kätti.
Juqurida qäyt qilinğan misallardin şuni kšrüvelişkä boliduki, äsäbiy, bemänä ideya Һärgiz yeŋiliqqa, täräqqiyatqa, җümlidin ilim – märipätkä intilidiğan hälqimizniŋ uzun tarihqa egä mädäniyät bostaniğa, äҗdatlirimiz bärpa qilip, bizgä qaldurup kätkän urpi-adät gülşinigä tosalğu bolalmaydu.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ