Maarip, mätbuat, mädäniyät…

0
44 ret oqıldı

Buniŋdin biraz vaqit ilgiri nahiyä yezilirida “Uyğur avazi” gezitiğa muştiri toplaş boyiçä ştablar qurulğan edi. Yeqinda Nur Otan partiyasiniŋ Uyğur nahiyälik şšbisiniŋ Mäҗlislär zalida mäzkür ştab äzaliri, jigitbaşliri vä gezitimiz җankšyärliriniŋ qatnişişi bilän muştiri toplaşqa munasivätlik seminar bolup štti.
Sabiräm ÄNVÄROVA,
«Uyğur avazi»

Uni «Uyğur avazi» geziti baş muhärririniŋ orunbasari Bähtişat Sopiev eçip, «Uyğur avaziğa» muştiri toplaş ştabi» hizmitiniŋ ähmiyiti vä väzipilirigä tohtaldi.
Şuniŋdin keyin sšzgä çiqqan җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi yenidiki Jigitbaşliri keŋişiniŋ räisi Yarmähämät Kibirov «Җämiyät vä jigitbeşi» mavzusi ätrapida gäp qildi. Päqät uyğur hälqigila has «jigitbeşi» degän uqumniŋ şäkilliniş tarihi, jigitbaşliriniŋ җämiyättiki roliğa täpsiliy tohtalğan Yarmähämät Kibirov ularniŋ millitimizniŋ keläçigi, dšlitimizniŋ täräqqiyati üçün siŋirivatqan ämgigini juquri bahalidi. Bolupmu, ana tilimizni, milliyligimiz vä birligimizni saqlap qeliş yolida jigitbaşliriniŋ qoşuvatqan tšhpisi zor ekänligini qäyt qildi. Şundaqla kšzümizniŋ qariçuğiğa aylanğan «Uyğur avazi» gezitiğa muştiri toplaş işliridiki jigitbaşliriniŋ iqbalini alahidä atap eytti. Һärbir uyğurniŋ hoylisidin atlap, işigini qeqip, häliqniŋ milliy rohini oyğitivatqan jut täşäbbuskarliriniŋ 2020-jilğa muştiri toplaş işliriğimu paal qatnişidiğanliğiğa kamil işinidiğanliğini yätküzdi.
Qisqisi, jigitbaşliriniŋ mäs°uliyiti häqqidä sšz qozğiğan Yarmähämät Kibirov uzun jillar mabaynida Çonҗa yezisiniŋ jigitbeşi bolğan Ärkin Taşmätovqa ҖUEM täsis qilğan «Sahavät» medalini tapşurdi.
Һä, nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi Uyğun Arziev bolsa, Ärkin Taşmätovqa Almuta vilayätlik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi Zakirҗan Kuzievniŋ täşäkkürnamisini hädiyä qildi. Ämgigi munasip bahalanğan Ärkin Taşmätov šzigä kšrsitilgän hšrmät üçün çäksiz minnätdarliğini yätküzüp, jigitbeşi väzipisini tohtatsimu, häliqqä hizmät qiliştin vaz käçmäydiğanliğini eytti.
Novättiki sšz ädliyä pänliriniŋ doktori Şaymärdan Şaripovqa berildi. U grajdanliq җämiyätni täräqqiy ätküzüş mavzusiğa tohtaldi. Natiq šz sšzini Prezidentimiz Qasım-Jomart Toqaevniŋ «Konstruktiv җämiyätlik dialog – Qazaqstanniŋ turaqliqliği vä güllinişiniŋ asasi» namliq Mäktübi bilän bağlaşturdi.
– Mäktüptä Dšlät rähbiri җämiyätlik kelişim häqqidä, yäni kšpmillätlik Qazaqstanda yaşavatqan barçä häliqlärniŋ mädäniyitiniŋ rivaҗlinişiğa davamliq zämin yaritilidiğanliği täkitländi, – dedi alim.
Natiq šz sšzidä Qazaqstanda yaşavatqan uyğurlar «Qolda bar altunniŋ qädrigä yätmäyvatqanliğimizğa» eçinidiğanliğini yoşurmidi vä millitimizniŋ namini kštirip jürgän gezitimizğa muştiri boluş – ğururi üstün, vijdani qaynaq härbir uyğurniŋ borçi, däp bilidiğanliğini oçuq eytti.
Jiğinğa iştrak qilğan hšrmätlik mehmanlarniŋ qatarida tarih pänliriniŋ doktori Ablähät Kamalovmu boldi. U «Ruhani jaŋğıru: milliy kod vä än°äniviy iҗtimaiy institutlar» mavzusi boyiçä šz pikrini izhar qildi. Natiq šz sšzini Tunҗa Prezidentimiz — Elbası Nursultan Äbişoğli Nazarbaevniŋ «Keläçäkkä nişan: mäniviy yeŋiliniş» namliq maqalisida eytilğan «Milliy kod» çüşänçisidin başlidi. Yäni, “milliy kod” deginimiz – ana tilimiz, tarihimiz, mädäniyitimiz desäk, uşbu durdanilirimizniŋ saqlinişida «Uyğur avazi» gezitiniŋ muhim orunda turğanliğini çüşändürdi.
Öz novitidä sšz alğan «Uyğur avazi» gezitiniŋ bšlüm başliği, filologiya pänliriniŋ namziti Şämşidin Ayupov «Maarip, mätbuat vä mädäniyät» mavzusida pikir qozğidi.
– Maarip, mätbuat vä mädäniyät – bu bizniŋ üç äŋgüştärimiz. Maarip – moҗutluğimizniŋ asasi. Bügünki kündä Uyğur nahiyäsidä 17 arilaş, 5 taza uyğur mäktivi moҗut. Ularda štkän jili 4290 oquğuçi ana tilida bilim alğan bolsa, biyil bu kšrsätküç 456gä azayğan. Yäni, bügünki kündä nahiyädä җämi 3834 oquğuçi uyğur siniplirida oqumaqta. Därhäqiqät, 456 oquğuçi – yeza üçün bir ottura mäktäptiki bala sani bilän baravär. Jildin-jilğa ana tilida bilim alidiğan yaş ävlatniŋ aziyip ketip barğanliği intayin eçinişliq ähval, – dedi natiq.
Yäkün sšz «Uyğur avaziğa» muştiri toplaş ştabiniŋ җumhuriyät boyiçä räisi, «Turan duniyasi» җämiyätlik fondiniŋ räisi Karlin Mähpirovqa berildi. «Җämiyätniŋ muqumliği – dšlätniŋ täräqqiyati» mavzusi ätrapida sšz qilğan Karlin Mähpirov til vä dil bir bolsa, işniŋmu bir bolidiğanliğini, muhimi, dšlätniŋ täräqqiyati җämiyätniŋ muqumliğiğa bağliq ekänligini, yäni härqandaq işniŋ ronaq tepişi birlikkä kelip tirilidiğanliğini yätküzdi. Şuniŋ bilän qatar, qerindaş qazaq hälqiniŋ yaritip bärgän imkaniyätlirini, uniŋ hälqimizgä bolğan hšrmiti däp bilişimiz keräk. Moşuniŋdin paydilinip, anatilliq mäktäplirimizni, milliy näşirlirimizni, sän°itimizni täräqqiy ätküzüşkä bar küçimizni särip qilişimiz keräk. Bu iş bizniŋ qolumizdin kelidu.
Uyğur nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari Şamahun Nurumov millät täğdirigä bağliq muhim mäsililär muhakimä qilinğan seminarniŋ juquri däriҗidä štkänligini eytip, uzaq yoldin kälgän ziyalilarğa nahiyä hälqi namidin minnätdarliğini izhar qildi.
– Nahiyämizdä mundaq baş qoşuşniŋ bolmiğanliğiğa 20 jildin aşsa keräk, – dedi u. – Ablähät Kamalov vä Şaymärdan Şaripovtäk kšpçilikkä tonulğan alimlar aldimizğa käptu. Bu ähmiyätlik baş qoşuş boldi. Ändi seminarniŋ mähsitigä tohtalsaq, «gezitqa yezil, balaŋni mäktäpkä bär!» däp därvaza çekiş bu päqät bizniŋ millättila bar. Şuŋlaşqa jigitbaşliri bilän hanim-qizlar keŋäşliri vä başqimu jut aktivistliri moşu mäsiligä alahidä kšŋül bšlüp, täşviqat işlirini җiddiy jürgüzäyli.
Jiğin ahirida Bähtişat Sopiev Uyğur nahiyäsiniŋ här yezisidin saylanğan ştab räislirigä räsmiy hšҗҗätlärni tapşurdi. Uyğur nahiyälik ştabniŋ uyğunlaşturğuçisi bolup Uyğun Arziev, ştab rähbiri bolup Gülminäm Tohtaeva saylandi.
«Ağriqni yoşursaŋ, šlüm aşkarä» demäkçi, bügünki kündä hälqimiz üçün muhim mäsilä – ana tilimizni saqlap qeliş. Ändi, ana tilimizniŋ saqlinişi – milliy maaripimiz vä mätbuatimizsiz äsla mümkin ämäs. Şundaq ekän, muştiri toplaş mäsilisini – gezitqa oqurmän jiğiş däp ämäs, milliyligimizni yoqatmay, barimizni saqlap qelişniŋ amili, däp çüşänginimiz durus. Һä, šz tilimizdin vaz keçip, anatilliq mäktäplirimizniŋ işigini yapqinimiz häm anatilliq gezit-jurnallirimizni çätkä täpkinimiz — šzimizni šz qolumiz bilän nabut qilğanliğimiz!

Bälüşüş

Javap qalduruŋ