«Bizgä mäniviy bayliq keräk»

0
74 ret oqıldı

Bähtişat SOPİEV,
«Uyğur avazi»

Çimkäntlik uyğurlarniŋ «jiraqtin mehmanlar kelivatidu» desä, bäş kün aval kütidiğan aditi bar. Bu qetimmu huddi şundaq boldi. Aldi bilän Türkstan vilayitiniŋ baş jigitbeşi Yarmähämät İskändärov hävärläşti. «Qaçan kelisilär?» däydu u här küni telefon qilip. Çünki uniŋ işi çeçidin tola. Amma «uyğur» desä, içivatqan eşini yärgä qoyidiğan insan. Ägär šziniŋ vaqti bolmisa, yardämçilirini işqa salidu. Bu qetim u bizni Çimkänt şähärlik Uyğur etnomädäniyät märkizi yenidiki aktivistlarniŋ biri Täl°ät aka Äzimovqa tapilaptu. Bizniŋ kälginimizni aŋlap, ahirqi vaqitlarda çimkäntlik bolup kätkän, almutiliq qerindişimiz Daniyar Sasiqov därru yetip käldi. U Çimkänt şähiridä tiҗarätçilik qilidekän. Märkäz aktivistliriniŋ biri. Җämiyitimiz җäm bolğandin keyin yänä bir milliy mädäniyitimizniŋ җankšyäri, Çimkänt şähärlik mäslihätniŋ deputati Bahadur Sälimovniŋ dästihinidin däm tartip, andin Sarıağaş şähirigä atlanduq.
Eytişlarğa qariğanda, Sarıağaşta 2000ğa yeqin uyğur istiqamät qilidekän. Bu yaqtiki qerindaşlirimiz šz vaqtida dehançiliq bilän şuğulliniptu. Sarıağaşqa uyğurlar asasän štkän äsirniŋ 60-jilliri kšçüp kälgän. Uniŋ aldidimu uyğurlar bolğan ekän. Ularni «kona uyğurlar» däp qoyidekän. Amma «konilardin» heçkim qalmaptu. Atmişinçi jilliri kälgänlärni «gäpniŋ baliliri» däydiğan ohşaydu. «Nemişkä?» degän soalimizğa: «Mäşräpni ilgiri äynä şundaq «gäp» däp atiğan” degän җavapni alduq. Һazirmu çoŋlarniŋ bir mäşrivi şundaq atilidekän. «Mäşräp qandaq štidu?» degän soalimizğa jut çoŋliri «gäp bilän štküzimiz» däp җavap bärdi «gäpniŋ» baliriniŋ biri. “Һäqiqitini eytsaq, duniyadiki, uyğurlar hayatidiki, jutumizdiki yeŋiliqlar bilän bšlüşimiz» däydu u. Bu atmiş bilän yätmişniŋ arisidiki atimizniŋ gepi. Ändi 50 yaşqiçilärniŋ šzliriniŋ mäşrivi bar ohşaydu. U adättiki mäşräplär ohşaş räsim-qaidilär bilän štidekän.
Män tonuşqan ikki kişiniŋ biri elektrik, yänä biri kinomehanik bolup işläp, pensiyagä çiqiptu. Abdulla Ğoҗun bilän Dilmurat Sayitovniŋ birdin balisi ata käspini davam qilivetiptu. Özini Säli Abdrahmanov däp tonuşturğan 81 yaşliq atimiz «meniŋ därdimni tiŋşap beqiŋa» degändäk, muraҗiät qildi. Tegi-täkti qäşqärlik ekän. 22 yeşida çegara atlap Qazaqstan diyariğa qädäm täşrip qiptu. Bu tävädä šmri aşpäzlik bilän štüptu.
– 14 miŋ täŋgä pensiya alimän, ärizämni kštirip barmiğan yerim qalmidi, – däydu atimiz šziniŋ ränҗişini bildürüp. — Därt җiq. U yaqtiki qerindaşlarniŋ hävirini alalmayvatqinimğa tšrt jildin aşti. Amma çüşkünlükkä beriliş bizniŋ qenimizda yoq. Gaday bolsammu, gezitqa yezilimän. Mäniviy bayliq meniŋ üçün birinçi orunda turidu.
Aqsaqal başqa gäp qilmidi. Moşuniŋ šzi yätärlik. Ägär «tšrt miŋ täŋgigä gezitqa yezilsam, bir ayda on miŋ täŋgigä nemä yäymän» desä, heç gäp qilalmattim. Sarıağaşta äynä şundaq milliy ğururi üstün qerindaşlirimiz kšp bolup çiqti. Baş qoşuşqa birdin, ikkidin kelivatqan adämlärniŋ hämmisiniŋ pikri şundaq ekän. Moşundaq gäplär bilän sarıağaşliq uyğur җamaätçiligimu jiğildi. Andin Sarıağaş nahiyälik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi Äsqät Qurbanov kšpçilikkä mehmanlarni tonuşturdi. Ular: «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri, җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi räisiniŋ orunbasari Erşat Äsmätov, ҖUEM yenidiki Jigitbaşliri keŋişiniŋ räisi Yarmähämät Kibirov, Türkiy häliqlär mädäniyiti «Turan duniyasi» җämiyätlik fondiniŋ räisi Karlin Mähpirov, filologiya pänliriniŋ namziti Rähmätҗan Yüsüpov vä moşu qurlarniŋ muällipi.
Kün tärtividiki birinçi mäsilä: Türkstan vilayätlik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisini saylaş boyiçä Erşat Äsmätov šz pikrini bildürgändin keyin, kšpçilikniŋ avazi bilän Äsqät Qurbanov Türkstan vilayätlik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi bolup saylandi. Äsqät Qurbanov 1967-jili Sarıağaş yezisida tuğulğan. Bilimi ottura. “Ahra” җavapkärligi çäklängän şirkitiniŋ baş mudiri.
U küni asasiy gäp «Uyğur avaziğa» muştiri toplaş ätrapida boldi. Bu häqqidä Karlin Mähpirov muştiri toplaş boyiçä җumhuriyätlik ştabniŋ räisi süpitidä šz lävzini bildürdi. Jiğin qatnaşçiliri arisidimu gezit häqqidä šz pikirlirini izhar qilğanlarmu boldi. Bäzilär «gezit qiziq çiqivatidu» desä, bäzilär «İnternet torlirida ähbarat riqabätkä çüşüvatqan bu zamanda gezit uniŋdin qiziq häm operativ boluşi keräk» degän täkliplärnimu bärdi. Oçuq häm sämimiy štkän baş qoşuşta sarıağaşliqlarniŋ täklivi bilän «Uyğur avaziğa» muştiri toplaş ştabiniŋ räisi bolup Ayupҗan Niyazov saylandi.
Sarıağaşliq uyğurlar bilän helä vaqitqiçä gepimiz pütmäy, bir-birimizni qiymay hoşlaştuq. Biz yänä uçrişimiz.
***
Çimkänt şähiridiki «Dostluq šyidä» bolğan uçrişişqa gezitimizniŋ turaqliq muştiriliri jiğiliptu. Uni kirişmä sšz bilän açqan Çimkänt şähärlik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ räisi Gšzäl Temirova kšpçilikkä baş qoşuşniŋ sävävini çüşändürüp, mehmanlarni tonuşturdi. «Dügläk üstäl» ätrapida ular šzlirini oylandurup jürgän soalliri bilän muraҗiät qildi. Bu yärdiki sšhbitimiz milliy maarip vä jigitbaşliriniŋ roli häqqidä boldi. Bu mäsililär boyiçä alim Rähmätҗan Yüsüpov bilän baş jigitbeşi Yarmähämät Kibirov ätrapliq çüşänçä bärdi.
Älvättä, gezitniŋ baş muhärririgimu kšpligän soallar qoyuldi. Җümlidin çimkäntlik oqurmänlirimiz tarihiy materiallarniŋ kšpläp berilişini halaydekän. «Moşuniŋ arqiliq biz yaşlarni gezit oquşqa qiziqturuşimiz keräk» dedi jiğin qatnaşçiliriniŋ biri.
Bu yärdimu qerindaşlirimizniŋ mäniviy bayliqqa huştar ekänligini bayqiduq. Rohimiz tehimu kštirildi.

İlavä: biz ketip ikki kündin keyin Çimkänt şähärlik Uyğur etnomädäniyät märkiziniŋ aktivistliri baş qoşup, mäzkür märkäzgä yeŋi räis saylaptu. Buniŋdin keyin märkäzgä Dinmuhamed İskändärov rähbärlik qilidiğan bolidu. D.İskändärov 1971-jili Türkstan vilayitiniŋ Arıs şähiridä tuğuldi. Bilimi aliy. Şähsiy tiҗarät bilän şuğullinidu.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ