Muällip bilän muamilidä boldi

0
32 ret oqıldı

Şämşidin AYuPOV,
«Uyğur avazi»

Bügünki kündä kitapqa bolğan qiziqişni, yəni kitapniŋ qədrini qandaq kštirişkə bolidu? Bizniŋ pikrimizçä, bu yərdə ailiniŋ roli birinçi orunda turuşi kerək. Pərzəndimizniŋ җəmiyətkə yaramliq, bilimlik və mədəniyətlik şəhs bolup şäkillinişi üçün, aldi bilən uniŋ kitap oquşqa bolğan qiziqişini kiçik çeğidin boyiğa siŋdürüşimiz kerək. Bağçə yeşida rəsimlik çšçək kitaplardin başlap, başlanğuç siniplarda qisqa-qisqa hekayilər, keyinirək qisqa həҗimlik povest'lar, əndi juqarqi siniplarda bolsa povest', romanlarni tapşurma süpitidə berişimiz täläp qilinidu.
Məktəptə jil boyi oquğan kitapliriğa qarap, oquş jili ayaqlaşqanda «Əŋ yahşi oqurmənni» eniqlap təğdirlisək, oquğuçilarniŋ kitap oquşqa bolğan qiziqişini aşidiğanliği şühbisiz. Şundaqla şair-yazğuçilirimizni məktəplirimizgə təklip qilip, oquğuçilar bilən uçrişişlarni ən°ənigə aylanduruşimiz kerək.
Täkitläş keräkki, bu ən°ənə Almuta şähiridiki A.Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp-gimnaziyadä yahşi yolğa qoyuluptu. Uni biz štkän häptidä «21-fevral' – Duniyaviy ana tili küni» dairisidä yazğuçi-dramaturg, Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ hizmät kšrsätkän ärbabi Ähmätҗan Һaşiri bilän bolğan uçrişişta bayqiduq. Mäzkür bilim därgahiniŋ «Yüsüp Has Һaҗip» namidiki kitaphanisida uyğur tili vä ädäbiyati pänliriniŋ muällimi Gülbähräm Elämovaniŋ uyuşturuşi bilän «bukrokssing» – kitap almaşturup oquş şäklidä bolup štkän baş qoşuşqa şair vä yazğuçi, tärҗiman Däuletbek Baytursınulı, yazğuçi Abduväli Sadirov, «Uyğur avazi» gezitiniŋ baş muhärriri Erşat Äsmätov vä mäzkür qurlarniŋ muällipi täklip qilindi.
Kšpçilikni Ähmätҗan Һaşiriniŋ tärҗimihali vä iҗadiy paaliyiti bilän qisqiçä tonuşturğandin keyin, oquğuçilar yazğuçiniŋ «Solmas gül», «İdiqut», «Baurçuq Art Tekin» äsärliriniŋ mäzmun-mahiyitini eçip, šzara mulahizä qildi. Andin uşbu äsärlärniŋ muällipigä šzlirini oylandurğan soallarni qoydi. Öz novitidä Ähmätҗan Aqsopioğli tarihiy romanliriniŋ yeziliş tarihi vä ularniŋ alahidilikliri toğriliq jiğilğanlarğa qisqiçä çüşänçä bärdi. Andin u kšpçilikkä yeqinda «İdiqut» romaniniŋ Baku şähiridä äzärbäyҗan tilida yoruq kšrgänligi toğriliq huş hävärni yätküzüp, gimnaziya kitaphanisiğa vä bügün äsärlirini oqup, tählil qilğan oquğuçilarğa «Baurçuq Art Tekin» romanini soğa qildi.
Käçniŋ ikkinçi qismi Mädäniyät zalida davamlaşti. U yärdimu gimnaziya oquğuçiliri yazğuçiniŋ äsärliridin üzündilärni ipadilik oqup, sähnilik kšrünüşlärni namayiş qildi. Җümlidin, uyğur vä qazaq tillirida yeqimliq nahşa-sazlarni iҗra qildi vä milliy ussullardin çaçqa çeçip, mäzkür çarä-tädbirniŋ tehimu täsirlik häm kšŋüllük štüşigä zämin yaratti.
Käç davamida sšzgä çiqqan Däuletbek Baytursınulı, Erşat Äsmätov, Abduväli Sadirov, Şavkät Ömärov kšpçilikkä arambähş hädiyä qilğan kitaphumar häm sän°ätkar oquğuçilarğa utuq tiligäç, «Duniyaviy ana tili» mäyrimi küni yaş oqurmänliri bilän muamilidä boluş bähtigä muyässär bolğan peşqädäm yazğuçi Ähmätҗan Һaşiriğa šzliriniŋ qälb sšzlirini izhar qildi. Tünlärni taŋlarğa ulap, җapaliq ämgäkniŋ nätiҗisidä vuҗutqa kälgän bädiiy häm tarihiy äsärlirini oquydiğan oqurmänliriniŋ barliğini kšrüp, ularniŋ äsärlär üstidä qilğan mulahizilirini aŋlap, hayaҗanlanğan Ähmätҗan Aqsopioğli uşbu uçrişişniŋ uyuşturğuçiliriğa çäksiz minnätdarliğini bildürdi.
Hulasä şuki, keyinki künlərdə kšpligän məktəplirimizdə əməldin qelivatqan kitap oquş konferentsiyalirini, yazğuçi-şairlar, alimlar bilän bolğan uçrişişlarni җanlandursaq, yaş ävlatniŋ kitap oquşqa bolğan qiziqişini aşuruşta bumu bir amil. Mundaq çarilärdä məktəp kitaphanisi, sinip yetəkçiliri, uyğur tili vä ädäbiyati pänliri muəllimliriniŋ arisidiki bağliniş ziç boluşi kerək. Muhimi, bala-çaqa, nävrä-çävrilärgä ailidä milliy muhit yaritip, ana tilimizda sšzlişip, häliq eğiz iҗadiyitiniŋ nämunilirini säbi çeğidinla eŋiğa quyuşimiz keräk, Bular — häliq çšçäkliri, maqal-tämsil, tepişmaq, rivayät, drama, dastan, şeir, hekayä vä hakaza. Moşundaq muhitta šsüp-yetilgän šsmürlirimizdä 153-mäktäp-gimnaziyadä bilim elivatqan qarakšzlirimiz ohşaş ana tilimizdiki äsärlärni oquydiğan, qädir tutidiğan kitaphanlar, gezit-jurnal oqurmänliri, milliy sän°ät muhlisliri sšzsiz yetilip çiqidu. Gimnaziya mudiri, Almuta şähärlik mäslihätniŋ deputati Şavkät Ömärovniŋ qäyt qilişiçä, mäzkür bilim därgahida kitap almaşturup oquydiğan oquğuçilarniŋ sani däsläp ällikni täşkil qilğan bolsa, bügünki kündä ularniŋ sani bäş yüzgä yätkän. Hoşal qilidiğan yeri, bu oquğuçilar päqät uyğur şair-yazğuçiliriniŋ kitaplirinila ämäs, qazaq, rus muällipliriniŋ kitaplirinimu qetiqinip oqup, bir-birigä tävsiyä qilip, ularniŋ mäzmun-mahiyitini moşundaq «bukrokssinglarni» štküzüp, šzara tählil qilişnimu yolğa qoyuptu. Ägär bu җäriyan oqutuş uyğur tilida jürgüzülidiğan hämmä mäktäplirimizdä җanlandurulsa, nur üstigä nur bolmaq. Mundaq kitap oquş konferentsiyaliri ana tilimizni saqlap qelişqila ämäs, uniŋ qädir-qimmitini aşurup, rivaҗlanduruşqa türtkä bolğusi.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ