«Һarmaŋ, Һosmanҗan!»

0
49 ret oqıldı

Mäşür SASİQOV,
«Uyğur avazi»

Elimizniŋ Tunҗa Prezidenti – Elbası Nursultan Nazarbaevniŋ täşäbbusi bilän qurulğan Qazaqstan hälqi Assambleyasiniŋ asasiy mähsiti — millätlärara razimänlik vä inaqliqni uyğurlar arisida saqlaş üçün ayanmay tär tšküvatqanlar – jigitbaşliri desäk, härgizmu hatalaşmaymiz. Bolupmu bu akilirimizniŋ harmay-talmay, şähsiy mänpiyitini çätkä qayrip qoyup, atquruvatqan äҗri tüpäyli millitimiz väkilliri başqa qerindaş millätlär bilän šzara razimänliktä häm dostluqta hayat käçürmäktä.
Keyinki vaqitlarda biz «başqilarda äsla yoq, päqät bizdila moҗut», däp toliraq mahtinip jürgän jigitbaşliri institutiniŋ җämiyitimizdiki ornini härbir uyğur ubdan bilidu. Çünki ularniŋ bevasitä yardimisiz heçqandaq muyumlirimizdiki štmäydiğini häq. Beşimizğa kün çüşsä yaki birär hoşalliğimizni äl-jut bilän bšlüşüşkä toğra kälsä, därhal şularğa muraҗiät izdäp qilimiz. «Keçini keçä, kündüzni kündüz» demäy, šzlirigä jüklängän väzipini atquruşqa bar küç-ğäyritini särip qilidiğan şu akilarniŋ qatariğa Talğir nahiyäsi Qizil Tuğ-2 yezisiniŋ baş jigitbeşi Һosmanҗan aka Qurbanovni kirgüzüşkä bolidu.
İş babida Һosmanҗan aka bilän däsläpki qetim uşbu yeziniŋ qäbirstanliğida tonuşqan edim. Şu küni yeza ahalisi, yäni musulman ähli «bir yaqidin baş, bir yäŋdin qol» çiqirip, zäratkaliq beşini tazilaşqa jiğilğan ekän. Aqsaqallarniŋ duasi bilän iş başliğan turğunlar jigitbeşi Һosmanҗan akiniŋ rähbärligidä qäbirstanliqni çoga-çatqallardin tazilap, kšydüridiğinini kšydürüp, äskiliklirini maşinilarğa besip, sirtqa apirip tšküşti. Mäzkür yezida istiqamät qilidiğan härhil millät väkilliri bäs-bäskä çüşüp, «seniŋ-meniŋ» demäy, qizğin işqa kirişkän. Ändi märhumlarniŋ rohiğa atap, berilidiğan hätmä-qur°anğa täyyarliq kšrüvatqan aҗizlar arisidimu näq moşundaq ähvalniŋ yüz berivatqanliğiğa härkimniŋ zoqi kelätti. Bu šzara çüşänçä, dostluqqa birär närsiniŋ yaki kimdu-biriniŋ türtkä boluvatqanliğini bayqavelişmu täs ämäs edi. Һä, jut turğunlirini bu aliyҗanap işqa җälip qilip, bolupmu yaşlarniŋ bir kişidäk qatnişişi üçün Һosmanҗan aka az ämgäk qilğini yoq. «Vaqtim yoq», «Zšrür işim bar edi», «Ändiki qetim barayçu» degänlärnimu äynä şu akimiz siliq-sipayiliq bilän rayidin qayturdi. Şu tüpäyli u küni qäbirstanliq toluq tazilinip, u yärgä baridiğan yolmu yasaldi. «Ölük razi bolmay, tirik beyimas» demäkçi, şu küni “Qizil Tuğ-2” yezisiniŋ turğunliriniŋ šmlügi vä inaqliğiniŋ nätiҗisidä märhumlarniŋ ulardin razi bolup, «bir šrülüp» qalğanliği eniq.
Juqurida täkitläp štkinimiz Һosmanҗan Qurbanovniŋ jigitbeşi süpitidä atquruvatqan talay işliriniŋ biri, halas. Kiçikpeyil, kamsšz dayim jutiniŋ ğemidä jürgän bu akimizni jutdaşliri äynä şu aliy hislätlirigä bola, hšrmät qilidu. Çünki adämni täkäbburluq yaki häddidin taşqiri mahtançaqliğiniŋ ämäs, bälki şu kiçikpeyilliğiniŋ gšzäl kšrsitidiğanliğini inavätkä alsaq, Һosmanҗan aka bilän azla vaqit mulaqättä bolğan härqandaq kişi uniŋ hayatniŋ aççiq-çüçügini tola tartqan, ämgäkçan häm kälsä-kälmäs sšz qilmaydiğanlardin ekänligigä kšz yätküzidu.
Äynä şundaq insaniy hislätlär boyiğa siŋgän Һosmanҗan Qurbanov 1950-jili tarihiy Vätinimizniŋ Nilqa yezisida tuğulğan. Şu zamandiki säyasiy väziyätlärgä bola, ularniŋ ailisi u bäş yaş çeğida Qazaqstan diyariğa, yäni Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ Malivay yezisiğa kšçüp çiqidu. U moşu juttiki ottura mäktäpni tamamlap, 1969-jili vätän aldidiki härbiy borçini ada qilip qaytqandin keyin elektrik käspini egiläydudä, biraz vaqit šz käspi boyiçä işläydu. Һä, 1975-jili bolsa, Qurbanovlar ailisi “Qizil Tuğ-2” yezisiğa kelip orunlişidu. Eğir ämgäktä tavlanğan Һosmanҗan aka mäyli šzi hizmät qilğan mähkimä yaki җamaätçilik işlirida bolsun, šzigä jüklängän härqandaq väzipiniŋ hšddisidin şäräp bilän çiqip, kšpçilik arisida izzät-ehtiramğa erişti. Jutdaşliri dayim qilğan ämgigigä razi bolğan halda «Һarmaŋ, Һosmanҗan!» deyiştin çarçiğan ämäs. U räpiqisi Zorabüvi hädä bilän tšrt pärzänt quçup, ularniŋ җämiyättin šz ornini tepişiğa zämin yaritişp, bügünki kündä bähit quçqan ata vä bova bolup yaşavatidu.
Yeqinda yeziliq hanim-qizlar keŋişiniŋ räisi Svetlana Җalalova «Jigitbeşimizniŋ tävälludi edi» degändäk qilip qaldi. Pursitini tepip, šyigä bardim. Yahşiliği tola, mšmün akini şanliq toyi bilän täbrikligäç, uniŋ bilän uzaq muŋdaştuq. Kšpni kšrgänlär, kšpni bilidu ämäsmu!

Bälüşüş

Javap qalduruŋ