Qandaq qilip ahça investitsiyagä aylinidu

0
536 ret oqıldı

Һärqandaq adämniŋ hayatida «behätärlik bälbeği» — ahça jiğiş muhim ähmiyätkä egä. Ahça jiğiş üçün alidiğan maaşiŋğa qariğanda, az häşläş haҗät. Bu addiy qaidigä utuqluq adämlär ämäl qilidu. Biraq jiğilğan ahçini «yotqan astida» tutuşniŋ haҗiti yoq. U yärdä ahçini inflyatsiya yävetidu. Ahça «işläş» keräk, u šziniŋ ğoҗayiniğa payda äkelişi şärt. Şundaq qilip, ahça investitsiyagä aylinidu. Maliyäçilärniŋ tili bilän eytqanda, ahça uhlimaydu. Payda eliş üçün ahçini qäyärdä saqlaş keräk, uni nägä seliş haҗät degän soal här dayim ähmiyätlik bolğan. Şundaq ekän, ärkin ahça vasitilirini kšpäytişniŋ qandaq yolliri moҗut.

Konservativliq investitsiyalärgä beğişlanğan depozit

Däsläp oyğa kelidiğan närsä — banktiki depozit. Ahçini härqandaq qärälgä selişqa bolidu. Çät äl valyutisida yaki täŋgä bilän. Һärqandaq vaqitta uni hesap-çottin elivelişqa bolidu.

Bu selimniŋ muhim alahidiligi — banklardiki selimlarğa berilidiğan dšlät kapaliti. Qazaqstanda 5 (bäş) million täŋgigiçä miqdarda kapalätlik berilidu.

Biraq depozitniŋ «sälbiy täräplirimu» bar. Bu — inflyatsiyadin tšvän boluşi mümkin payizliq mšlçärlär, valyutiliq tavakälçiliklär. Selimni hunini yoqitivatqan valyutida tutsiŋiz, mäbliğiŋizniŋ mälum bir qismini yoqitişiŋizmu mümkin.

Qozğalmaydiğan mülük

Ägär jiğilğan ahçiŋiz yetärlik bolsa, u ahçiğa qozğalmaydiğan mülük: pätir, šy yaki yär setivelişiŋizğa bolidu. Uni iҗarigä berip, payda tapalaysiz. Bolmisa bahasi kštirilgiçä kütüp turuşqa bolidu.

Biraq qozğalmaydiğan mülükkä investitsiyaläşkä kšpçilikniŋ ahçisi yätmäydu. Şundaqla vaqit kšrsitivatqinidäk, pätirlärniŋ, šylärniŋ vä yärniŋ bahasi biraz tšvänlişi mümkin.  Qazaqstanliqlar «qozğalmaydiğan mülük baziridiki kšvük» degän uqum bilänmu tonuş.

Bahaliq buyumlar

Älmisaqtin altun, esil taşlar jiğilğan mäbläğni saqlaşniŋ vä kšpäytişniŋ yahşi usuli bolup kälgän. Şundaqla ahirqi birnäççä jil içidä ularniŋ bahasi birnäççä qetim qimmätlidi.

Metallni ämäliyatta setiveliş haҗät ämäs — banklarniŋ biridä metall hesap-çotini eçip, duniyadiki bahaniŋ šzgirişini nazarät qilip oltirişniŋ šzi yetärlik. Bu yärdä bahaliq metall bahasiniŋ qimmätlişimu, ärzänlişimu mümkin ekänligini untumiğan toğra!

Yeŋi mümkinçilik süpitidiki milliy şirkätlärniŋ aktsiyaliri

Qazaqstan grajdanliriğa topliğan mäbläğni investitsiyaläşniŋ yänä bir mümkinçiligi päyda boldi — nahayiti çoŋ dšlätlik şirkätlärniŋ aktsiyalirini setiveliş. Bu mümkinçilikni «Häliq İPOsi» programmisi beridu.

Setişqa Qazaqstan sanaitiniŋ yetäkçi şirkätliriniŋ bahaliq qäğäzliri çiqirilidu. Bu tšmür yollar, elektr liniyaliri, truboprovodlar, uçaqlar, elektr stantsiyaliri ohşaş aktivlar.

Aktsiyalär — täräqqiy ätkän mämlikätlärdä investitsiyaläşniŋ käŋ taralğan usuli.

İnvestor aktsioner, yäni şirkätniŋ birläşkän egisi bolup hesaplinip, mundaq hoquqlarğa egä bolidu:

1. Dividentlar türidä şirkät tapavitiniŋ bir bšligini eliş. Tšlämlärni beriş vaqti bilän uniŋ mšlçärini aktsionerlarniŋ umumiy jiğini bälgüläydu.

2. Şirkätni başquruşqa qatnişiş. Bir aktsiya — şirkät hayatidiki muhim mäsililär häl qilinidiğan aktsionerlarniŋ umumiy jiğinidiki bir avaz.

3. Şirkät tarqitilğan ähvalda šziniŋ aktsiyaliri ülüşigä muvapiq şirkät mülkiniŋ bir qismiğa egä boluş.

Aktsiyalärdin qandaq payda tepişqa bolidu? Dividentlarni eytmiğanda, bu bahaliq qäğäzlär qiziqturidiğan närsä — ularniŋ bahaliriniŋ šzgirip turuşi. Tüzülgän kelişimniŋ birjidiki bahasi aktsiyalär bahasiniŋ šzgirişi däp atilidu. Ägär u šsidiğan bolsa, u päyttä qäğäzlärniŋ egisi aktsiyalirini setivetip, payda alalaydu. Ägär aktsiya bahasi  tšvänläp, aktsioner ularni satidiğan bolsa,  u ziyanğa uçrap, ahçisidin ayrilidu.

Ägär siz investitsiyaläşkä däsläpki qetim qatnişivatsiŋiz, heç qaçan aktsiyalärni qärizgä alğan ahçiğa yaki pat-yeqinda haҗät bolup qalidiğan ahçiğa setivalmaŋ. Aktsiyalär — tavakälçilik qurali.

Bahaliq qäğäzlärgä investitsiyaläşniŋ ikki asasiy strategiyasi bar: elip-setiş vä uzaq qärällik strategiya. Elip-satarlar aktsiyalärni payda tepişniŋ däsläpki mümkinçiliginiŋ boluşi bilänla setivetiş üçün setivalidu. Ändi uzaq qärällik investorlar aktsiyalärni kam degändä bir jilliq qärälgä setivalidu. Uzaq qärällik dävir içidä aktsiyalärgä selim seliş nahayiti paydiliq bolup hesaplinidu.

Umumän, täҗribilik vä utuqluq investorlar «barliq tuhumni bir sevätkä selişqa bolmaydu» degän «altun qaidini» untumasliqni ävzäl kšridu. Barliq ahçini birla depozit, qozğalmaydiğan mülük, bahaliq buyumlar yaki şirkätniŋ aktsiyaliri bolsun, birla yärgä seliş hätärlik. Uniŋdin kšrä šz ahçiŋizni här hil aktivlarğa bšlüp, investitsiyalik portfel' şäkilländürgän toğra.

 

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ