Ana mehri

0
1 196 ret oqıldı

Yeqinda biz Almuta şähiriniŋ Һšҗҗät mähällisidä istiqamät qilidiğan nuraniy ana Çarahan İminovaniŋ halidin hävär eliş niyitidä šyigä barğan eduq. Bizniŋ aldimizğa üç yaşliq gšdäk jügräp çiqti.

— İsmiŋiz kim?

— Nazugum.

— Qeni, bizni momiŋizniŋ yeniğa başlaŋ.

— Moma, birliri käldi, däp içkärki šygä jügärdi qizçaq…

Çarahan çoŋnam kšp vaqitlarda çävrisi Nazugum bilän šydä yalğuz qalidu. Ata-anisi iştin yanğiçä çoŋ momisiğa hämra. Ularniŋ šz ara gepimu tügimäydu. Tohsän yaşqa kälgän momay bilän üç yaşliq gšdäkniŋ arisida şunçä nemä umumiyliq bardu? Çaçliri appaq aqirip, üzidiki qoruqlar šmriniŋ çiğir yollirini äslitidiğan momay bilän gšdäk nemä häqqidä paraŋlişişi mümkin?..

Çarahan çoŋnam bu qetimmu çävrisigä çüşinişlik boluş üçün: «Burun bir momay bilän bovay yaşaptu…», däp başlidi šziniŋ tärҗimä hal sähipiliri asasida toqulğan «çšçigini» çävrisini bağriğa çiŋ besip. Andin šziniŋ 1962-jili Şärqiy Türkstandin kšçüp çiqip, Taldiqorğan şähirigä orunlaşqanliğini, keyiniräk Ämgäkçiqazaq nahiyäsiniŋ Qarakemir yezisida yaşiğanliğini, 1976-jili moşu Һšҗҗät mähällisigä kšçüp kälgänligini, bir oğul, ikki qiziniŋ täl-tšküz yaşişiğa şarait yaritiş üçün kšp yärlärdä işligänligini, nurğun җapa tartqanliğini bir-birläp bayan qildi.

Һä, adäm balisi kšp närsigä tšzidekän. Tšzmäskä amalmu yoq. Momay buni kiçikkinä çävrisi Nazugumğa çüşändürimän däp, šziniŋ baş-ayiği yoq, tumanliq hatirilirigä zänҗirbänd bolup, miskin qiyapättä ünsiz oltirip qaldi.

Momisiniŋ çšçäkni untup qalğiniğa çävrisiniŋ içi puştimu yaki başqa säväpmu, äytävir, çoŋlarçä «Uh…» tartti. Çarahan ana ihtiyarsiz külümsiräp: «İlahim, seniŋ bähtiŋni bärsun, qozam», däp uni mäkkäm bağriğa basti…

Tohsän yaşliq momayniŋ kšŋli hatirҗäm. Ötmüştä helä qiyinçiliqlarni baştin käçürsimu, bügünki turmuş ähvalidin razi. Oğli Tudahun bilän nävrä-çävriliri intayin mehrivan. Kšyümçan kelini Raziyämmu siliq-sipayä, dästihanliq. Birär qetim aniniŋ kšŋlini ränҗitkän ämäs, kir-qatliri juyuqluq. İlahim, moşu küngä yätkinimgä miŋ qatliq şükri, — däydu momay. — Amal qançä, dadisi rämiti pärzäntliriniŋ rahitini kšrmäy kätti. Yoldişi Tursunahun ikkisi här dayim pärzänt külkisigä tolğan bärikätlik šyidä oltirip, ularniŋ bähitlik boluşini arman qilişatti. Ändi mana nävriliriniŋ hämmisi är yätti. Һär qaysisi šz aldiğa ailä qurup, pärzänt quçupmu ülgärdi. Äpsus, Tursunahun atiğa bu hoşalliq dämlärni kšrüş nesip bolmiğan ekän, u 1975-jili duniyadin štti. Çarahan aniniŋ hayati äynä şundaq birdä qayğuluq, birdä şatliq dämlär bilän almişip turdi.

Qeriğansiri adämni oy basidu ämäsmu, şuŋa u hali çağlarda hiyali štmüşni çarliğini çarliğan. Balisimu, kelinimu anisiniŋ bu ähvalini çüşängändäk, ätrapida paypetäk.

— Qiziq, — däp oylaydu momay, — bir çağlarda balilar seğinduratti, ändi nävrä-çävrilärni kinäydiğan boldum, tovva…

Eytmaqçi, bügünki taŋda Çarahan çoŋnamniŋ 15 nävrisi, 29 çävrisi bar. Һämmisiniŋ isimlirini esida saqlalmaydu, biraq kšrmisä yänä çidimaydu. Bumu bir bähit…

Bayatin momisiniŋ gäplirini zäŋ qoyup tiŋşap oltarğan säkkiz yaşliq yänä bir çävrisi İlham sšhbätkä arilaşti. Momay gšdäkniŋ maŋliyidin sšyüp, uni bağriğa basti. İlham bolsa, quvluqqa štti.

— Moma, biz saŋa mäyrämlik soğa elip qoyduq.

—   Nemä u, botam. Qeni, eyt momaŋğa.

— Yaq, aldi bilän bizgä çšçäk eytip beriŋ…

Çarahan çoŋnam sirtqa baqti. Qarlar erip, ägiz sular eriq bolup aqmaqta. Bahar. Yänä bahar käldi. Bu ändi heç nemidin täşvişi yoq, tili tatliq, dili pak çävrisiniŋ bahari. Momay šz bahari bilän alliqaçan hoşlişip bolğan. Amma u bäri bir hoşal. Çünki uniŋ bärgidin ünüp çiqqan yeŋi, yaş şuŋlar, hayatiniŋ davami süpitidä kškirip, bih çiqarmaqçi…

…Çarahan İminova bu künlärdä šziniŋ 90 yaşliq tävälludini qarşi elivatidu. Demäk, pärzäntliri, qom-qerindaşliri, nävrä vä çävriliri nuraniy anini tuğulğan küni bilän täbrikläp, qutluq šygä җäm boluşidu. Tävällud egisigä äŋ illiq gäplirini eytip, güldästilär tutidu. Qutluq šy yänä avatlişip, җanlinidu. Bizmu aq romali šzigä bäk yaraşqan nuraniy anini qutluq märikisi bilän sämimiy täbrikligäç, aniğa mustähkäm salamätlik, huşvaq šmür tiläymiz. Nävrä-çävriliriniŋ qiziğini kšrüp, här dayim üzidin täbässüm kätmisun, däymiz!

Toyuŋiz mubaräk bolsun ana!

Şämşidin AYuPOV.

SÜRÄTTÄ: Çarahan İminova çävriliri bilän.

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ