İKKİ YaHŞİ BİR BOLUP…

0
896 ret oqıldı

Azat bilän Nurgülniŋ ailä qurğiniğa 50 jil toldi, yänä kelip, u Nurgülniŋ tuğulğan künigä vä Azatniŋ Uyğur teatrida ämgäk paaliyitini başliğiniğa 50 jil toluşiğa toğra käldi. Mundaq qoş-qoş hoşalliqlar kšrüngän ailigä nesip boluvärmäydu.

Yultuzliri yaraşqan ular pak muhäbbiti tüpäyli huli mustähkäm, bähitlik ailä quruşqa, barliq qiyinçiliqlarğa bärdaşliq berip, mana ändi «altun toyinimu»nişanlaşqa muvappäq boldi. Buniŋda, älvättä, Nurgül Tursun qiziniŋ ämgäk-äҗrini tilğa alğinimiz toğra. Çünki ailidä aniniŋ alidiğan orni alahidä.

Nurgül ibrätlik ailidä šsüp-yetildi. Ata-anisi — Tursun aka bilän Gülväzir hädä Razievlarni Almuta şähiridä bilmäydiğan uyğurlar kamdin kam. Ular äҗayip mehmandost, mehnätkäş, sän°äthumar, dilkäş, tarihimizni yahşi bilidiğan insanlardin edi. Ular kiçigidinla baliliri vuҗudida esil hislätlärni şäkil­ländürüşkä, izgülüklärgä dävät qilişqa küç saldi. Tunҗisi — Gülvira Razieva, sän°ät asminida egiz pärvaz qilip, şan-şšhrätlärgä erişti, «Qazaqstanniŋ häliq artisti» degän yüksäk namğa sazavär boldi.

Nurgülmu kiçigidinla anisi Gülväzir hädiniŋ här küni degidäk qoliğa dutarini elip, eytqan muŋluq saz-nahşisiğa mähliya bolup šsti. Bara-bara sän°ätkä bolğan iştiyaqi oyğandi. Ottura mäktäpni tügätkändin keyin ikkilänmäyla Qurmanğazı namidiki konservatoriyadä tähsil kšrdi. Bu yärdä yättä jil oquş җäriyanida sän°ätniŋ sirliq duniyasiğa tehimu çoŋqur çškti. Konservatoriyani tamamliğandin keyin Almutidiki çoŋ bilim därgahliriniŋ biri — JenPİda oqutquçiliq qildi, andin Uyğur teatriğa işqa täklip qilindi.

—Uyğur teatrida işläş җäriyanida män hälqimizniŋ bay mädäniyiti, şuniŋ içidä sän°iti bilän käŋ tonuşuş imkaniyitigä egä boldum, — däydu Nurgül mämnuniyät bilän štmüşni äsläp. — Teatr sähnisidä namayiş qilinğan «Anarhan», «Nurhan», «Qaynam», «Laşman» vä başqimu spektakl'larni täyyarlaş vä namayiş qilişqa šzämniŋ munasip ülüşümni qoştum, biraq — hormeyster ştatini qisqartişqa toğra kälgändä, bu sšyümlük därgahtin ketişkä mäҗbur boldum.

Şuniŋdin keyin N.Razieva 1976-jildin 1996-jilğiçä Qazaqstan Pänlär akademiyasi Uyğurşunasliq institutida laborant, ilmiy hadim bolup işläydu. Bu yärdiki jigirmä jilğa sozulğan ämgäk paaliyiti җäriyanida hälqimizniŋ tarihiğa, milliy mädäniyitigä, sän°itigä, ana tiliğa dair uyuşturulğan keŋäşmä-konferentsiyalärgä qatnişip, paaliyätçanliq kšrsitidu.

Azat Burhanovniŋ ismimu җamaätçilikkä käŋ tonuş. Sän°ätkar-ustazniŋ bügünkidäk däriҗigä yetişigä ailä muhitiniŋ kšp täsir qilğanliğini uniŋ eğizidin talay qetim aŋliğan edim. Atisi — Mäşür Burhanov, štkän äsirniŋ ottuzinçi jilliri oqup yetilgän yarkäntlik ilğar yaşlarniŋ biri bolup, Yarkänt vä Çeläk täväsidiki mäktäplärdä ustaz vä mudir bolup işligän. Umu pat-patla mandolinini qoliğa elip, yeqimliq, muŋluq ahaŋlarğa çalidiğan. Mundaq päytlärdä pärzäntlirimu yeniğa jiğilatti, bolupmu Azatniŋ qiziqişi bšläkçä edi. U bäzidä mandolinini qoliğa elip, nazuk tarlirini çäkkinidä, beşi kškkä yätkändäk hoşal bolatti. Biraq atiğa oğlini sähnilärdä kšrüş nesip bolmidi. U täsadipi duçar bolğan eğir ağriqtin  1944-jili Pänҗim yezisida alämdin štti.

Şuniŋdin keyin ailiniŋ hämmä eğirçiliği, Һavahan aniniŋ zimmisigä çüşti. Aniniŋ qiyinçiliqlarğa bärdaşliq berişi tüpäyli pärzäntliri aliy bilimlik mätähässislärdin bolup yetildi. Poçunay, Rehan ata izini besip, kšrnäklik märipätçilär qataridin orun aldi, Kommunar — injener, känҗisi — Azat, 1963-jili Almuta şähiridiki P.Çaykovskiy namidiki muzıka uçiliöesini muvappäqiyätlik pütärgändin keyin Uyğur teatriğa işqa orunlişip, ta moşu küngiçä mäzkür därgahta paaliyät elip kälmäktä.  Moşu jillar mabaynida talay sän°ätkarlar, rähbärlär almaşti. Ular bilän Azat aka-ukidäk ziç hämkarliqta işlidi. Azat däsläp teatrniŋ simfoniyalik orkestriniŋ tärkividä sähnigä çiqti, andin baş dirijerniŋ yardämçisi, şuniŋdin keyin baş dirijer väzipisini atqurdi. 1991-jili «Nava» ansambliniŋ bädiiy rähbiri boldi.

Sšyümlük teatrimizniŋ keyinki yerim äsir içidä yätkän utuqlirini A.Burhanovniŋ härtäräplimilik ämgigisiz täsävvur qilişqa bolmaydu. Şundaqla Azat җay-җaylarda ansambl'larni täşkil qilişqa, ularniŋ paaliyätlirini yahşilaşqa, yaş talantlarni tärbiyiläşkä munasip hässä qoşti.

Azatniŋ iҗadi bolğan «Yaşlar val'si», «Tügminim», «Ana jut», «Bağ Ösäk», «Anisiz yüksälgän ämäs bu duniya», «Seğindim jutni», «Seğiniş oti» vä başqimu nahşilar ammibapliği bilän mälum. U şundaqla nurğunliğan häliq nahşilirini vä birqatar bästikar kompozitorlarniŋ nahşilirini notiğa eliştäk mäşäqätlik işniŋ hšddisidin şäräp bilän çiqti. Bizgä täğdim qilğan «Uyğur häliq nahşiliri», «Uyğur häliq muzıka durdaniliri» kitapliri milliy muzıka sän°itimizgä qoşulğan çoŋ tšhpilärdur.

Azat Burhanovniŋ sän°ät sahasidiki uzun jilliq ünümlük ämgigi munasip bahalandi. 2003-jili u BMT yenidiki Häliqara ähbaratlaşturuş akademiyasiniŋ akademigi vä häliqara festival'larniŋ laureati ataldi. Şundaqla kšrnäklik sän°ätkarniŋ ismi «Elita informatsiologov mira» namliq qamusqa kirgüzüldi. Ötkän jili bolsa A.Burhanov «Qwrmet» ordeni bilän täğdirländi.

Burhanovlar ailisini sän°ätçilär ailisi däp eytqan orunluq. Tunҗa qizi  Läyligül şähärdiki muzıka mäktäpliriniŋ biridä ustaz, šz päniniŋ yetük mutähässisi, Dilbär — «Nava» ansambliniŋ nahşiçisi.

… Azat bilän pat-pat uçrişip turimän, u härdayim huşhoy. Oylidim — u düşmininiŋ üstidinmu şikayät qilmaydiğan dili yoruq insan. Һä, undaq adämlär bilän dost vä sirdaş boluşniŋ šzi bir bähit.

Abdukerim

TUDİYaROV.

 

 

Bälüşüş

Javap qalduruŋ