«Gavroşlarniŋ» anisiğa aylandim»

0
793 ret oqıldı

 «SOS Balilar mähällisi» qulaqqa ğälitila aŋlinidiğan ibarä. Şundimu u moҗut. Öz aldiğa, dšlätlik ämäs täşkilat. U Qazaqstanda 1996-jildin etivarän, Sara Alpıs qizi Nazarbaevaniŋ täşäbbusi bilän qurulğan. Bu täşkilat häqqidä käŋiräk çüşänçä eliş üçün äşu «SOS Balilar mähällisiniŋ»  şšbisi bolğan Almuta şähiridiki «Ösmürlär šyiniŋ» mudiri Zübäydä Avam qizi ÖMÄROVAni sšhbätkä täklip qilğan eduq.

—            Zübäydä, hazir elimizda pansionat, internatlar kšp. Aminä haҗim, Tuyaq Eshojina ohşaş şähsiy ailäviy balilar šyini eçip, jitim-yesirlarni qaniti astiğa elivatqan mehrivan adämlär çiqivatidu. Özäŋ başquruvatqan «Balilar mähällisi» juqarqilardin nemisi bilän päriqlinidu?

—            Päriq çoŋ. Birinçidin, 60 jildin oşuq täҗribigä egä bu modul' šziniŋ hayatiyliğini dälillidi. Bu yärdä tärbiyiläş birnäççä basquçtin ibarät. «Balilar mähällisidä» tärbiyilinivatqan balilar internatlardiki täŋtuşliriğa qariğanda, kšp җähättin amätlik. 16 yaştin keyin ular «Ösmürlär šyigä» yštkilidu. Uni G.Gmayner «U bala üçün çoŋ hayatqa bolğan kšrük» däp hesapliğan. Eytmaqçi, bu täşkilatniŋ asasini salğanmu şu kişi. 1949-jili Avstriyaniŋ İmst şähiridä däsläpki «SOS Balilar šyi» eçilğan. Gmayner җariy qilğan bu layihä duniya җamaätçiligi täripidin etirap qilinip, qollap-quvätläşkä egä boldi. Һazir 136 mämlikättä moşundaq balilar šyliri moҗut.

Dšlät qarimiğidiki mähkimilärdä tärbiyilängüçilär balağätkä yätkändin keyin šz täğdiri šzliriniŋ qolida. Bu tavakäl-täğdir. Bizdä bolsa mäktäptin keyin yänä oqup, käsip egilişigä, işqa orunlişişiğa vä makan-җayliq boluşiğa yardäm kšrsitilidu. İşiniŋki, mundaq ğämhorluqqa täl-tšküz ailidä yaşavatqanlarniŋ hämmisila egä ämäs.

—            Balilar qandaq täläplär asasida qobul qilinidu?

—            Başta bu täşkilat päqät toluq jitim, heç yeqini yoq balilar arisidin talantliq balilarni tallavalğan ekän. Yäni tärbiyiçidin başlap psihologqiçä bolğan härhil saha mutähässisliridin ibarät komissiya dšlätlik balilar mähkimiliridin alahidä qabiliyätkä egä gšdäklärni ilğavelip, ularniŋ şäkillinişigä yardäm qilişni mähsät qilğan. Bu helimu asasiy printsiplarniŋ biri. Lekin şarait šz tüzitişlirini kirgüzüp turidiğu.

—            Demäk, hazir asasiy printsiptin çätnäşlär bar demäkçi boluvatisänğu?

—            Şundaq. Bügünki kündä «iҗtimaiy jitim» degän çüşänçimu bar. Yäni uruq-tuqqanliri bar turuğluqmu çätkä qeqilivatqan, taşlandi balilar kšp. Aççiq bolsimu bu häqiqätni iqrar qilişqa toğra kelidu. Bizniŋ mähsitimiz — äynä şularni kiçigidin tärbiyiläp, hayatta šz yolini tepişiğa, җämiyätkä paydiliq şähs bolup yetilişigä yardäm qiliştin ibarät.

—            Bu mähsitiŋlar ämälgä eşivatamdu?

—            Män bu yärdä işlävatqandin beri ikki tärbiyilängüçimiz KiMEP, KazATiSO ohşaş äŋ ätivaliq aliy oquş orunlirini tamamlap, hazir çoŋ hizmätlärgä erişti. Kšpligän balilirimiz aliy vä ottura mähsus bilim beridiğan kolledjlarda bilim elivatidu. Barliği degidäk şähärdiki tehnikiliq vä iҗadiy šmäklärgä qatnişidu. Şundaqla här jili štidiğan «Yaşlar küni», «Mänmu muhim» forumliriniŋ paal iştrakçiliri.

—            Zübäydä, ägär rastla şundaq bolsa, bu här kimdä qizğiniş päyda qilidiğan iş. Һazir täl-tšküz balilirimizniŋ hämmisila grantqa erişivärmäydu.

—            Ançä qizğinişniŋ haҗiti yoq. Bu duniyada yalğuzluqtin huda saqlisun. Yeniŋda şatliğiŋ bilän qayğuŋni bšlüşidiğan, iç-siriŋni eytidiğan yeqiniŋ bolmisa bekar. Biz balilarğa şuni berişkä tirişimiz. Lekin ata-aniğa nemä yätsun. Bala är yetip, šsüp qançä utuqqa erişsimu, qälbidä hamanäm bir rohiy azapniŋ bari bar.

—            Mundaq balilarni «tavakälçilik topi» däp qoyidu. Räsmiy ämäs halda ilgiri «Gavroşlar» däp qoyidiğan.

—            Bala degän baliğu. Һär qaysiniŋ šzigä has müҗäz-hulqi bar. Qanğa tartidu, däpmu qoyimizğu. Biz däsläp, şähärniŋ äŋ yahşi ihçam nahiyäsidiki kšp qävätlik šylärniŋ biridiki birinçi qävitidiki pätirdä yaşiduq. Rastimni eytay, turğunlarniŋ җenini җaq toydurduq. Balilar ärtä-käç biz bilän bolğini bilän başqa vaqitta mäktäp, kolledjlarğa berip oquydu. Һärhil šmäklärdä bänt bolidu. Qisqisi, taladiki barliq yahşi-yaman hislätlärni juqturidu. Ändi şähär şaraitini šzäŋ yahşi bilisän. Politsiya bšlümçilirigä çüşkän çağlirimizmu bar. Uni yoşurmaymän. Һazir bizgä panagahimiz bolğan Sara Nazarbaevaniŋ küç çiqirişi bilän alaytän kottedjiğa egä bolduq. Şükri, käsipdaşlirim aliy bilimgä egä täҗribilik mutähässislär. Һärbir baliniŋ qälbigä yol tepip, ularniŋ «halta koçilarğa» kirip ketişigä yol bärmäydu. Bir misal kältüräy. Ötkändä biz balilarni türmilärniŋ birigä ekskursiyagä aparduq. U yärdiki nazarätçilär balilarğa türmä kamerilirini arilitip, helä sšhbätlärni štküzdi. Җazasini štävatqanlarmu tovva-iptihari arilaş särgüzäştilirini sšzläp bärdi. İşänsäŋ, äŋ şoh balilirimizmu şu ekskursiyadin keyin qädimkidäkla šzgärdi.

—            Zübäydä, biz kšptin tonuş. Jutdaş desäkmu bolidu. Uzun jil kolledjda oqutquçi bolup işlidiŋ. Yahşi ustazlar qatarida bolduŋ. Nemä üçün bu mäşäqätlik işqa avuşqiniŋğa häyranmän.

—            Bu hizmätkä täklip qilğanda başta ikkilängän edim. Keyin oylinip, šzämni sinap kšrmäkçi boldum. Özäŋ eytqandäk, täğdiri tavakäl «gavroşlar» bilän işläşkä tavakälçilik qildim. Rast, bu intayin җavapkär, eğir iş. Kšp izdinişkä, üginişkä toğra käldi. Şükri, ata-anamniŋ sävirçanliği, bärdaşliqliği maŋimu siŋgän ekän. Şoh, bäŋvaş baliliriŋ asta-asta kšz aldiŋda oqup-yetilip, yahşi adämlärdin boluvatqinini kšrüp, šzämdin razi bolup jürimän. Һä, bu härqandaq mutähässis üçün muhim närsä. Bizdä tärbiyilängän Aliya isimliq qizimiz aliy bilim elip, hazir «SOS Balilar šyidä» işlävatidu.  U şundaqla «Liga jenöin tvorçeskiy initsiativı» җämiyätlik birläşmisidä rähbärliriniŋ biri. Yänä bir şagirtim — Asel Rısmendieva, Häliqara yaşlar keŋişiniŋ äzasi bolup saylandi. Kämtarliq çämbiridin säl çiqip kätsämmu, Duniyaviy «SOS Balilar šyi täşkilati» Yaşlar täşkilatini quruş şähsän meniŋ täşäbbusumdur, hazir bu täşkilat änҗumanliri keyinki jilliri Bryussel': Vena, Tallin şähärliridä štküzülüp, duniyadiki «Balilar šyidä» tärbiyilinivatqan šsmürlärniŋ problemilirini muhakimä qildi. Şagirtlirimiz «Täŋtuşlar» tätqiqat klubi, «Yaş nekağa turmuşniŋ demografiyalik säyasätkä täsiri» ohşaş konferentsiyalärgä, häliqara «UNTY FAMİLY» festivali vä «Nakalarğa yardäm» aktsiyalirigimu aktiv iştrak qilivatidu. Moşu çoŋ-kiçik utuqlirimiz mäptunkar qaynam. Şuŋa җapa-mäşäqätni untup, şu qaynamğa çšküp ketivatqinimnimu säzmäy jürimän. «Gavroşlarniŋ» anisiğa aylinip qalğan ohşaymän.

—            Mäbläğ mäsilisiçu?

—            Biz dšlätlik ämäs täşkilatlar qatariğa kirimiz. Qazaqstanda hazirçä Almuta, Astana, Temirtav vä Lugansk şähärliridä moşundaq šylär bar. Bizdä bolsa, 31 bala tärbiyilinivatidu. Bäş tärbiyiçi, muällim vä aşpizimiz bar. Balilar jitimlar süpitidä, dšlät täripidin mälum däriҗidä yardäm pulini alidu. Uni şähsiy ehtiyaҗi üçün särip qilidu. Biz häyrihahliq programmisi boyiçä härtürlük seliqlardin azat. Az bolsimu saz hamiylirimiz bar.

—            Şularniŋ birigä tohtilip štsäŋ?

—            Män šzäm şundaq җankšyärlirimizniŋ biri häqqidä rähmitimni eytip, gezitqa maqalä yazay, däp jürättim. Lekin bizgä halis yardäm bärgän kişi bu täklivimni qät°iy rät qildi. Һazir pursiti kelip turidu. Şuŋa vädämdin yaltiyip, uniŋ toğriliq eytişni toğra kšrüvatimän. U — Zäynidin Ğoҗähmätov isimliq aliyҗanap zamandişim. U bizgä dayim yardäm qolini sozup kelivatidu, Җihaz, turmuş tehnikiliri, ozuq-tülük, orun-yotqan, qaça-qomuç, kartina, qisqisi, jip-jiŋnimizgiçä biz uniŋdin minnätdar.

«Män yalğuz ämäs, meniŋ täräpdarlirim nurğun. Biraq biz etimizni çiqiriş üçün ämäs, jüräk hahişimiz bilän qolumizdin kelişiçä yardäm qilişni šz borçimiz, däp hesaplaymiz», däydu Zäynidin İslam oğli. Uquşsaq, u bizgila ämäs, kšpligän balilar šylirigä, җümlidin Bağanaşildiki internat vä Aminä haҗimniŋ balilar šyiniŋ turaqliq yšläkçisi ekän. Bärgän qol — soğulmas däydekän. Män Zäynidin İslam oğli ohşaş jigitlirimizgä yüzligän gšdäklirimiz namidin apirin eytip, qälbiŋlar dayim şundaq pak, sehi, işiŋlar amätlik bolsun däp tiläymän. Duniyada talantliq, dana adämlär intayin kšp. Ular älniŋ  ğäznisi. Һä, jitim-yesirniŋ beşini siliğanlar bolsa, hayatliqniŋ tirigi.

—            Zübäydä, sšzüŋgä qariğanda, şu baliliriŋniŋ anisiğa aylinip ketipsän. Özäŋniŋ ävladiŋ häqqidä çiş yarmaysänğu?

—            Bir oğlum bar. U hazir Amerikida oquvatidu. Telefon arqiliq kündä hävärlişimän. Uni seğinip jürimän. Huda halisa, az kündä berip, kšrüp kelimän.

—            Sšhbitiŋgä rähmät.

Sšhbätläşkän Ähmätҗan İSRAPİLOV.

Almuta şähiri.

Bälüşüş

Javap qalduruŋ